Informacja: Bagno zwyczajne jest gatunkiem objętym w Polsce ochroną częściową. Nie należy pozyskiwać roślin z torfowisk i borów bagiennych ani przekształcać ich siedlisk na potrzeby nasadzeń.
Uwaga: Roślina zawiera związki toksyczne, w literaturze pszczelarskiej wskazywana jest również możliwość szkodliwego działania pyłku na pszczoły oraz potencjalne ryzyko związane z nektarem i miodem przy dużym udziale tego gatunku.
Charakterystyka
Bagno zwyczajne, znane w starszej literaturze jako Ledum palustre, jest zimozieloną krzewinką lub niewielkim krzewem dorastającym zwykle do 1–1,5 m. Wyróżnia się silnym, charakterystycznym zapachem oraz wyprostowanymi młodymi pędami gęsto pokrytymi rdzawymi włoskami. Liście są skórzaste, wąskoeliptyczne lub lancetowate, ciemnozielone i błyszczące z wierzchu, a od spodu rudo kutnerowate; ich brzegi są wyraźnie podwinięte. Białe albo lekko różowawe, pięciokrotne kwiaty tworzą na końcach zeszłorocznych pędów zwarte, kulistawe baldachy. Owocem jest torebka na długiej szypule.
Siedlisko
To rodzimy gatunek związany z kwaśnymi, ubogimi i stale wilgotnymi siedliskami. Rośnie przede wszystkim na torfowiskach wysokich oraz w borach bagiennych, zwykle na glebach torfiastych i stanowiskach półcienistych. W Polsce podlega ochronie częściowej. Jest rośliną trudną do utrzymania poza warunkami zbliżonymi do naturalnych, dlatego nie nadaje się do zwykłych nasadzeń ogrodowych ani do zakładania pożytków.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · V-VI
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
pyłek
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
W maju i czerwcu kwiaty bagna zwyczajnego są odwiedzane przez pszczoły miodne po nektar i pyłek. Z pojedynczego kwiatu może być wydzielane 0,2–0,7 mg nektaru o koncentracji cukrów 35–52%, a maksymalną wydajność miodową oszacowano na 80 kg/ha. Wartość ta dotyczy maksimum i nie pozwala określić typowego plonu pożytkowego. Gatunek występuje w rozproszonych, chronionych siedliskach mokradłowych, więc z reguły ma jedynie lokalne znaczenie dla pasieki. Pyłek tworzy białawe obnóża, ale nie ustalono jego wydajności powierzchniowej. Literatura wskazuje także na możliwość szkodliwego działania pyłku na pszczoły, dlatego bagno nie powinno być traktowane jako roślina do celowego wykorzystywania pożytkowego.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Najczęstsze pytania - Bagno zwyczajne a pszczoły
Czy bagno zwyczajne jest rośliną miododajną?
Tak, jego kwiaty dostarczają pszczołom nektaru. Maksymalną wydajność miodową oszacowano do 80 kg/ha, ale nie ma danych pozwalających podać typowego zakresu dla naturalnych stanowisk w Polsce.
Ile miodu może dać bagno zwyczajne z hektara?
W literaturze podano wartość do 80 kg/ha. Jest to wartość maksymalna, a nie przeciętna wydajność pożytku, dlatego nie należy jej traktować jako spodziewanego plonu z każdego stanowiska.
Czy pszczoły zbierają pyłek z bagna zwyczajnego?
Tak. Pszczoły miodne zbierają z jego kwiatów pyłek i formują białawe obnóża. Nie ma jednak wiarygodnych danych o wydajności pyłkowej w kg/ha.
Czy pyłek bagna zwyczajnego jest bezpieczny dla pszczół?
Należy zachować ostrożność. Literatura pszczelarska wskazuje, że pyłek tego gatunku może działać szkodliwie na pszczoły, choć niewielka domieszka w pyłku pochodzącym z innych roślin nie powinna wywoływać zatruć.
Kiedy kwitnie bagno zwyczajne?
Bagno zwyczajne kwitnie zwykle od maja do czerwca. Cały okres kwitnienia roślin trwa około czterech tygodni, przy czym pojedynczy kwiat pozostaje czynny przez około dwa dni.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z bagna zwyczajnego?
Obnóża pyłkowe formowane przez pszczoły z pyłku bagna zwyczajnego są białawe.
Czy warto sadzić bagno zwyczajne dla pszczół?
Nie. Jest to rodzimy gatunek chroniony, związany ze specyficznymi torfowiskowymi siedliskami, a jego rozmnażanie i uprawa poza naturalnym środowiskiem są trudne. Dodatkowo pyłek może być niekorzystny dla pszczół.
Czy z bagna zwyczajnego można uzyskać miód odmianowy?
Brakuje wiarygodnych informacji o regularnym pozyskiwaniu miodu odmianowego z tego gatunku w Polsce. Naturalne stanowiska są zwykle rozproszone i chronione, a potencjalne właściwości toksyczne produktów kwiatowych stanowią dodatkowe ograniczenie.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.