Informacja: Nie należy przeliczać jakościowej oceny nektarowania na spodziewaną wydajność miodową z hektara. Bukwica ma największą wartość tam, gdzie występuje licznie w półnaturalnych zbiorowiskach; jako pojedynczy składnik mieszanki nie zapewni pożytku towarowego.
Charakterystyka
Bukwica lekarska, nazywana także bukwicą zwyczajną lub czyśćcem lekarskim, jest wieloletnią rośliną z rodziny jasnotowatych. Z krótkiego kłącza wyrasta przyziemna rozeta długoogonkowych, jajowatych do podłużnie jajowatych liści o sercowatej nasadzie i wyraźnie karbowanym brzegu. Wzniesione, zwykle słabo rozgałęzione łodygi są czterokanciaste, owłosione i osiągają najczęściej 30–90 cm wysokości. Na ich szczytach rozwijają się gęste, kłosowate skupienia różowopurpurowych, dwuwargowych kwiatów. Owocem jest rozłupnia rozpadająca się na cztery rozłupki.
Siedlisko
To rodzimy i dość częsty gatunek flory Polski. Występuje na murawach, łąkach, polanach, skrajach zarośli i w widnych lasach, zwłaszcza na stanowiskach niezbyt żyznych oraz świeżych do umiarkowanie wilgotnych. Jest związana między innymi ze zmiennowilgotnymi łąkami trzęślicowymi, ale spotyka się ją także w świetlistych dąbrowach i innych półnaturalnych zbiorowiskach. Najlepiej rozwija się w słońcu albo lekkim półcieniu; większe znaczenie pożytkowe ma tam, gdzie tworzy zwarte płaty.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI-IX
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
pyłek
6–8 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Bukwica jest letnim pożytkiem nektarowo-pyłkowym o znaczeniu głównie uzupełniającym. Kwitnie długo, zwykle od czerwca do września, dzięki czemu może podtrzymywać dostępność pokarmu po zakończeniu wielu pożytków wczesnoletnich. Kwiaty odwiedzają pszczoły miodne, trzmiele i pszczoły samotnice; ich budowa szczególnie sprzyja owadom o dłuższych języczkach. Nektarowa wartość gatunku jest oceniana jako dobra, lecz brak wiarygodnych danych pozwalających podać wydajność miodową z hektara w polskich warunkach. Produkcja pyłku została zmierzona w populacjach z Wyżyny Lubelskiej na poziomie 0,57–0,82 g/m², czyli 5,7–8,2 kg/ha. W praktyce bukwica nie jest pożytkiem towarowym, ponieważ zwykle rośnie rozproszenie, ale jest wartościowym składnikiem bogatych gatunkowo łąk, obrzeży lasów i nasadzeń naturalistycznych.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Bukwica lekarska a pszczoły
Czy bukwica lekarska jest miododajna?
Tak. Bukwica dostarcza nektaru i jest oceniana jako dobry pożytek nektarowy, jednak jej znaczenie zależy od liczebności kwitnących roślin. Najczęściej występuje w rozproszonych płatach łąk i widnych lasów, dlatego zwykle stanowi pożytek uzupełniający, a nie bazę do pozyskania miodu towarowego.
Ile miodu z hektara może dać bukwica lekarska?
Brakuje wiarygodnej, bezpośrednio potwierdzonej wydajności miodowej bukwicy lekarskiej w kg/ha dla warunków Polski. Nie należy więc podawać pozornie precyzyjnej wartości. O rzeczywistym pożytku decydują przede wszystkim wielkość i zwarcie kwitnącego płatu.
Jaka jest pyłkodajność bukwicy lekarskiej?
W badaniu przeprowadzonym na Wyżynie Lubelskiej bukwica wytwarzała 0,57–0,82 g pyłku na m², co odpowiada 5,7–8,2 kg/ha. Jeden kwiat produkował średnio 0,09–0,11 mg pyłku. Wyniki dotyczą konkretnych populacji i siedlisk, dlatego są wskazówką co do potencjału gatunku, a nie stałą wartością dla każdej łąki.
Kiedy kwitnie bukwica lekarska?
W Polsce bukwica najczęściej kwitnie od czerwca do września. Dokładny termin zależy od regionu, warunków siedliskowych i pogody. Długi okres kwitnienia zwiększa jej znaczenie w letniej taśmie pożytkowej.
Czy bukwica lekarska jest dobra dla pszczół?
Tak, zwłaszcza jako element różnogatunkowych łąk, muraw, obrzeży lasów i nasadzeń naturalistycznych. Z jej kwiatów korzystają pszczoły miodne, trzmiele i pszczoły samotnice. Dla pasieki jest szczególnie użyteczna w okresie lata, gdy pomaga uzupełniać bazę nektarowo-pyłkową.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z bukwicy lekarskiej?
Obnóża pyłkowe bukwicy lekarskiej są żółtawe.
Czy bukwica lekarska może wypełniać letnią lukę pożytkową?
Może być jednym z gatunków wspierających ciągłość pożytku od czerwca do września. Największe znaczenie ma w krajobrazie z zachowanymi łąkami i widnymi skrajami lasów, gdzie rośnie w większych skupiskach razem z innymi długo kwitnącymi roślinami.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.