Informacja: Dzięgiel leśny należy do rodziny selerowatych, obejmującej także gatunki silnie trujące. Nie należy zbierać roślin do spożycia ani celów zielarskich bez pewnego oznaczenia gatunku; możliwe są pomyłki między innymi z niektórymi szczwółami i szalejem jadowitym.
Charakterystyka
Dzięgiel leśny, nazywany także angeliką lub pociąglikiem, jest okazałą, silnie aromatyczną byliną z rodziny selerowatych. Najczęściej osiąga około 1–1,5 m wysokości, a na bardzo dobrych stanowiskach może być wyższy. Ma grubą, pustą w środku i żebrowaną łodygę, często z czerwonawofioletowym nalotem przy węzłach. Duże liście są dwu- lub trzykrotnie pierzaste, z ząbkowanymi listkami oraz wyraźnie rozdętymi pochwami liściowymi. Drobne białawe, zielonkawe albo lekko różowawe kwiaty są zebrane w szerokie, półkuliste baldachy. Owoc rozpada się po dojrzeniu na dwie spłaszczone rozłupki.
Siedlisko
To rodzimy i pospolity w Polsce gatunek związany z żyznymi, próchnicznymi oraz stale wilgotnymi siedliskami. Rośnie na mokrych łąkach, torfowiskach niskich, nad brzegami wód, w zaroślach, olsach oraz wilgotnych i widnych lasach. Najlepiej rozwija się w pełnym słońcu lub lekkim półcieniu, na glebach wilgotnych i zasobnych, zwykle o odczynie zbliżonym do obojętnego. Może tworzyć większe skupiska w dolinach rzecznych, na obrzeżach lasów i na nieużytkowanych wilgotnych łąkach. Rozmnaża się z nasion, które warto wysiewać świeże, ponieważ szybko tracą zdolność kiełkowania.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VII-IX
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
80–250 kg/ha
pyłek
10–16 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: wysoka.
Znaczenie pszczelarskie
Dzięgiel leśny dostarcza pszczołom zarówno nektaru, jak i pyłku, ale wyraźnie większe znaczenie ma jako pożytek nektarowy. Wydajność miodowa jest oceniana na 80–250 kg/ha, natomiast pyłkowa na 10–16 kg/ha. Kwiaty są łatwo dostępne dla owadów, a pszczoły miodne mogą intensywnie odwiedzać baldachy na większych stanowiskach. Nektar pojawia się w obu fazach płciowych kwiatu, lecz w fazie pręcikowej jest go ponad trzykrotnie więcej niż w fazie słupkowej. Nektarowanie sprzyja ciepła, słoneczna pogoda oraz wysoka wilgotność powietrza przy dobrze uwilgotnionej glebie; chłód i przesuszenie stanowiska ograniczają pożytek. Z pyłku robotnice formują żółtawe obnóża. Gatunek jest wartościowym uzupełnieniem letniej bazy pożytkowej, lecz jego znaczenie dla pasieki zależy od powierzchni i zwartości lokalnych populacji.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Dzięgiel leśny a pszczoły
Jaka jest miododajność dzięgla leśnego?
Wydajność miodowa dzięgla leśnego jest oceniana na 80–250 kg/ha. Wynik zależy przede wszystkim od wielkości stanowiska, temperatury, wilgotności powietrza oraz stałego uwilgotnienia gleby.
Jaka jest pyłkodajność dzięgla leśnego?
Wydajność pyłkowa wynosi około 10–16 kg/ha. Dzięgiel dostarcza pszczołom pyłku, ale jego znaczenie pożytkowe jest mniejsze niż znaczenie nektaru.
Kiedy kwitnie dzięgiel leśny?
W Polsce dzięgiel leśny kwitnie zwykle od lipca do września. Pojedyncza roślina utrzymuje kwiaty przez około 2–3 tygodnie, lecz populacja kwitnąca nierównomiernie może zapewniać pożytek przez dłuższy okres.
Czy dzięgiel leśny jest dobry dla pszczół?
Tak. Jest wartościową rośliną nektarowo-pyłkową późnego lata, szczególnie na wilgotnych łąkach, obrzeżach lasów i w dolinach rzecznych. Największe znaczenie ma tam, gdzie występuje masowo.
Czy dzięgiel leśny nektaruje przez całe kwitnienie?
Tak, nektar występuje zarówno w fazie pręcikowej, jak i słupkowej kwiatu. Faza pręcikowa jest jednak wyraźnie zasobniejsza w nektar, dlatego atrakcyjność baldachów może zmieniać się w trakcie kwitnienia.
Jak pogoda wpływa na nektarowanie dzięgla leśnego?
Najlepsze warunki dla nektarowania to ciepła i słoneczna pogoda, wysoka wilgotność powietrza oraz wilgotna gleba. Chłód, susza i przesuszenie stanowiska mogą wyraźnie ograniczyć ilość dostępnego nektaru.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z dzięgla leśnego?
Robotnice pszczoły miodnej formują z pyłku dzięgla leśnego obnóża żółtawe.
Czy warto sadzić dzięgiel leśny przy pasiece?
Może być dobrym uzupełnieniem pożytków na dużych, wilgotnych i żyznych terenach. Nie jest rośliną na suche stanowiska; najlepiej sprawdzi się przy rowach, zbiornikach wodnych, w dolinach rzecznych lub na wilgotnych nieużytkach.
Czy dzięgiel leśny daje spadź?
Brakuje wiarygodnych danych potwierdzających, że dzięgiel leśny zapewnia pszczołom użytkowy pożytek spadziowy. Nie powinien być traktowany jako roślina spadziodajna.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.