Informacja: Nie przenoś na dziewannę kutnerowatą danych o wydajności pyłkowej lub kolorze obnóży podawanych dla dziewanny wielkokwiatowej (Verbascum densiflorum). Są to odrębne gatunki, choć bywają mylone i mogą rosnąć na podobnych siedliskach.
Charakterystyka
Dziewanna kutnerowata jest okazałą rośliną dwuletnią, najczęściej dorastającą do około 0,5–1,5 m wysokości. W pierwszym roku tworzy rozetę dużych, miękko kutnerowatych liści, a w drugim wyrasta wzniesiona, zwykle pojedyncza lub słabo rozgałęziona łodyga zakończona wydłużonym kwiatostanem. Liście są duże, karbowane, gęsto pokryte żółtawoszarymi włoskami; dolne mają ogonki, natomiast górne są siedzące i tylko krótko zbiegają po łodydze. Jasnożółte kwiaty, o średnicy do około 5 cm, wyrastają w pęczkach po 2–5. Charakterystyczną cechą są trzy pręciki z gęsto owłosionymi, jasnymi nitkami. Owocem jest wielonasienna torebka.
Siedlisko
Jest gatunkiem rodzimym we florze Polski, średnio pospolitym na niżu i rzadszym na pogórzu. Rośnie przede wszystkim w miejscach otwartych, ciepłych i silnie nasłonecznionych: na ugorach, przydrożach, nasypach kolejowych, skarpach, suchych zboczach, w wyrobiskach i na terenach ruderalnych. Dobrze znosi ubogie, przepuszczalne podłoża piaszczyste, żwirowe lub wapienne, natomiast nie toleruje długotrwałego zalewania ani silnego zacienienia. Najłatwiej utrzymuje się tam, gdzie gleba jest okresowo odsłaniana lub zaburzana.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VII-IX
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
pyłek
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Dziewanna kutnerowata jest przede wszystkim letnią rośliną pyłkodajną. Pszczoły miodne intensywnie zbierają z niej pyłek, a na silnie kwitnących, rozgałęzionych okazach może pracować równocześnie wiele zbieraczek. W polskim badaniu z 10 kwiatów uzyskano średnio 9,33 mg pyłku. Obnóża mają ceglastoczerwony odcień i mogą być duże. Kwiaty otwierają się wcześnie rano, dlatego oblot pyłkowy może zaczynać się już w pierwszych godzinach dnia. Gatunek ma znaczenie głównie jako uzupełnienie bazy pyłkowej na suchych nieużytkach, skarpach i obrzeżach terenów otwartych; z racji rozproszonego występowania zwykle nie tworzy samodzielnego pożytku towarowego. Nie należy oczekiwać z niego miodu odmianowego, ponieważ kwiaty są uznawane za bezmiodnikowe, mimo pojedynczych sprzecznych wzmianek o słabym nektarowaniu.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Najczęstsze pytania - Dziewanna kutnerowata a pszczoły
Czy dziewanna kutnerowata jest rośliną pyłkodajną?
Tak. Jej najważniejszym pożytkiem dla pszczół jest pyłek. W polskim badaniu 10 kwiatów dostarczało średnio 9,33 mg pyłku, a na obficie kwitnących roślinach obserwowano intensywny zbiór przez pszczoły miodne.
Czy dziewanna kutnerowata daje nektar?
Nie należy uznawać jej za pewną roślinę nektarodajną. Opisy biologii gatunku wskazują na brak miodników, chociaż jedno zestawienie literaturowe określa jej nektarowanie jako słabe. Brakuje wiarygodnych pomiarów, które uzasadniałyby podawanie miododajności.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z dziewanny kutnerowatej?
Obnóża pyłkowe mają ceglastoczerwony odcień. Barwa ta jest charakterystyczna dla pyłku dziewann wykorzystywanego przez pszczoły w okresie letnim.
Kiedy kwitnie dziewanna kutnerowata?
W Polsce kwitnie zwykle od lipca do września. Termin może przesuwać się zależnie od regionu, nasłonecznienia stanowiska i przebiegu pogody.
Czy dziewanna kutnerowata ma znaczenie dla pasieki?
Ma znaczenie jako uzupełniające źródło pyłku w pełni lata, zwłaszcza na suchych, nasłonecznionych nieużytkach i przydrożach. Zwykle rośnie jednak rozproszenie, więc rzadko zapewnia pożytek o skali pozwalającej na miodobranie.
Czy pszczoły odwiedzają dziewannę kutnerowatą wcześnie rano?
Tak. Kwiaty otwierają się rano, a zbiór pyłku może rozpoczynać się we wczesnych godzinach dnia. Jest to przydatne zwłaszcza podczas ciepłych, pogodnych dni w okresie kwitnienia.
Czy warto zostawiać dziewannę kutnerowatą na suchych nieużytkach?
Tak, jeśli roślina występuje naturalnie i nie koliduje z użytkowaniem terenu. Jest przystosowana do suchych, ubogich i silnie nasłonecznionych miejsc, gdzie może wzbogacać letnią bazę pyłkową pszczół.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.