Informacja: Farbownik lekarski należy do ogórecznikowatych, których pyłek może zawierać alkaloidy pirolizydynowe. Przy zakładaniu bardzo dużych, jednogatunkowych nasadzeń warto zachować ostrożność, ponieważ związki te mogą trafiać do produktów pszczelich.
Charakterystyka
Farbownik lekarski jest rodzimą, szorstko owłosioną byliną z rodziny ogórecznikowatych; niekiedy zachowuje się jak roślina dwuletnia. Ma silny korzeń palowy i kłącze. W pierwszym roku zwykle tworzy rozetę liści, natomiast później rozwija wzniesione, rozgałęzione pędy dorastające do około 1 m. Dolne liście są ogonkowe, a górne siedzące i częściowo obejmują łodygę. Purpurowofioletowe lub niebieskie kwiaty tworzą charakterystyczne, sierpikowato zwinięte kwiatostany. Wejście do wąskiej rurki korony osłaniają białe osklepki. Owocem jest rozłupnia rozpadająca się na cztery drobne rozłupki.
Siedlisko
Gatunek rodzimy w Polsce, związany przede wszystkim z miejscami otwartymi, ciepłymi i suchymi. Rośnie na przydrożach, suchych zboczach, nieużytkach, rumowiskach oraz w zbiorowiskach ruderalnych. Najlepiej znosi pełne nasłonecznienie i przepuszczalne, piaszczyste, raczej ubogie gleby. Może być wysiewany na suchych poletkach pożytkowych i nieużytkach; obfitsze kwitnienie uzyskuje zwykle od drugiego roku uprawy.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI-VII
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
100–250 kg/ha
pyłek
30–40 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Farbownik lekarski jest dobrym pożytkiem nektarowo-pyłkowym w okresie pełni lata. Kwitnie głównie w czerwcu i lipcu przez około siedem tygodni, a przy sprzyjającej pogodzie pojedyncze kwiaty pojawiają się jeszcze później. Wydajność miodową ocenia się na 100–250 kg/ha, a pyłkową na około 30–40 kg/ha. Kwiat żyje około dwóch dni i może wydzielić 0,8–2 mg nektaru o stężeniu cukrów 40–65%. Najintensywniejszy oblot przypada zwykle na godziny 11:00–14:00. Pszczoły zbierają także pyłek, formując żółtokremowe obnóża. Wartość pożytkowa rośliny zależy od zasobności stanowiska w wodę: na skrajnie suchych, piaszczystych glebach nektaru jest mało, a jego pobieranie dodatkowo utrudnia wąska rurka korony.
Najczęstsze pytania - Farbownik lekarski a pszczoły
Czy farbownik lekarski jest miododajny?
Tak. Jest dobrym pożytkiem nektarowo-pyłkowym, szczególnie na ciepłych stanowiskach o glebie suchej, lecz nie skrajnie przesuszonej.
Jaka jest wydajność miodowa farbownika lekarskiego?
Literatura pszczelarska podaje 100–250 kg miodu z hektara. W innych opracowaniach spotyka się wartość około 170 kg/ha, mieszczącą się w tym zakresie.
Jaka jest pyłkodajność farbownika lekarskiego?
Najczęściej podaje się około 30 kg pyłku z hektara, choć w jednym opracowaniu wskazano około 40 kg/ha. Znaczenie pyłkowe gatunku jest wyraźnie mniejsze niż jego wartość nektarowa.
Kiedy kwitnie farbownik lekarski?
Główne kwitnienie przypada na czerwiec i lipiec i trwa około siedmiu tygodni. Pojedyncze, mniej liczne kwiaty mogą utrzymywać się nawet do października.
Ile nektaru wydziela kwiat farbownika lekarskiego?
Jeden kwiat może w ciągu życia wydzielić około 0,8–2 mg nektaru o koncentracji cukrów wynoszącej 40–65%.
O jakiej porze dnia pszczoły najchętniej oblatują farbownik lekarski?
Największe nasilenie oblotu obserwowano zwykle między godziną 11:00 a 14:00. W sprzyjających warunkach na 1 m² kwitnącej roślinności może pracować jednocześnie kilkanaście zbieraczek.
Czy susza ogranicza nektarowanie farbownika lekarskiego?
Tak. Roślina dobrze znosi suche siedliska, ale na skrajnie przesuszonej glebie wydziela mało nektaru. Najlepszą wartość pożytkową osiąga na stanowisku słonecznym i przepuszczalnym, lecz z dostępną wilgocią w okresie kwitnienia.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z farbownika lekarskiego?
Obnóża pyłkowe są żółtokremowe.
Czy farbownik lekarski może dać miód odmianowy?
W praktyce jest to mało prawdopodobne, ponieważ gatunek zwykle rośnie rozproszenie w siedliskach ruderalnych. Nawet przy większych skupieniach będzie najczęściej składnikiem pożytku i miodu wielokwiatowego.
Czy farbownik lekarski daje spadź?
Brakuje wiarygodnych danych, które potwierdzałyby użytkowe znaczenie spadziowe farbownika lekarskiego.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.