Informacja: Wartość głowienki dla pszczół wyraźnie spada na często i nisko koszonych trawnikach oraz intensywnie użytkowanych pastwiskach. Pozostawienie fragmentów runi do zakwitnięcia zwiększa dostępność nektaru i pyłku.
Charakterystyka
Głowienka pospolita jest niską byliną z rodziny jasnotowatych, zwykle dorastającą do 20–30 cm. Wytwarza cienkie, płożące kłącze oraz liczne czterokanciaste pędy, często z czerwonawym nabiegnięciem. Naprzeciwległe liście są jajowate, całobrzegie albo lekko karbowane i mają wyraźne nerwy. Niebieskofioletowe, rzadziej białe kwiaty o dwuwargowej koronie są zebrane w gęsty, kłosokształtny kwiatostan na szczycie pędu. Owocem jest rozłupnia rozpadająca się na cztery rozłupki.
Siedlisko
To rodzimy, pospolity w Polsce gatunek związany przede wszystkim z łąkami, pastwiskami, przydrożami i trawnikami, a także z widnymi zaroślami, leśnymi drogami oraz obrzeżami lasów. Najlepiej rośnie na glebach gliniastych, wilgotniejszych i zasobnych w składniki mineralne, zwłaszcza wapń. Znosi stanowiska słoneczne i półcieniste. Dla pszczół najcenniejsze są większe, długo niekoszone płaty rośliny w runi łąkowej.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · V-X
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
120–120 kg/ha
pyłek
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Głowienka pospolita dostarcza pszczołom nektaru i niewielkich ilości pyłku. Jej wydajność miodową oszacowano na około 120 kg/ha, lecz praktyczne znaczenie dla pasieki zależy od wielkości i zwartości kwitnących płatów. Jest raczej pożytkiem uzupełniającym niż podstawą miodobrania. Atutem gatunku jest szeroki możliwy termin kwitnienia, od maja do października, choć pojedyncze stanowisko kwitnie znacznie krócej. Żółte obnóża z głowienki są rozpoznawalne, ale roślina nie należy do wydajnych pożytków pyłkowych. Częste lub bardzo niskie koszenie usuwa kwiatostany i ogranicza dostępność pożytku.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Najczęstsze pytania - Głowienka pospolita a pszczoły
Czy głowienka pospolita jest miododajna?
Tak. Kwiaty głowienki pospolitej dostarczają nektaru, a jej wydajność miodową oszacowano na około 120 kg/ha. W praktyce jest to pożytek uzupełniający, którego znaczenie zależy od wielkości kwitnącego płatu.
Jaka jest wydajność miodowa głowienki pospolitej?
W literaturze podawana jest wartość około 120 kg miodu z hektara. Nie oznacza to jednak, że każdy niewielki płat rośliny zapewni zauważalny pożytek towarowy; głowienka ma największe znaczenie w większych skupieniach na łąkach i pastwiskach.
Kiedy kwitnie głowienka pospolita?
W Polsce jej kwiaty mogą pojawiać się od maja do października. Pojedyncze stanowisko zwykle kwitnie około 4–5 tygodni, a dokładny termin zależy od warunków siedliskowych, pogody i użytkowania runi.
Czy głowienka pospolita daje pyłek pszczołom?
Tak, ale w niewielkich ilościach. Gatunek nie ma wiarygodnie określonej wydajności pyłkowej w kg/ha, dlatego należy go traktować przede wszystkim jako roślinę nektarodajną o dodatkowym, skromnym pożytku pyłkowym.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z głowienki pospolitej?
Obnóża pyłkowe z głowienki pospolitej są żółte.
Ile cukrów wydziela pojedynczy kwiat głowienki pospolitej?
Podawana ilość wynosi około 0,1–0,7 mg cukrów z jednego kwiatu. Stężenie cukrów w nektarze jest zmienne i może wynosić około 16–68%.
Czy koszenie ogranicza pożytek z głowienki pospolitej?
Tak. Koszenie usuwa kwiatostany, więc bezpośrednio ogranicza pszczołom dostęp do nektaru i pyłku. Dla zachowania pożytku warto pozostawiać nieskoszone fragmenty łąki lub trawnika do czasu przekwitnięcia roślin.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.