Informacja: Kasztan jadalny Castanea sativa nie jest kasztanowcem zwyczajnym Aesculus hippocastanum, potocznie nazywanym kasztanowcem białym. Są to odrębne gatunki należące do różnych rodzin botanicznych. Potencjału dużych kasztanowych pasiek z południa Europy nie należy bezpośrednio przenosić na warunki Polski.
Charakterystyka
Kasztan jadalny jest długowiecznym drzewem z rodziny bukowatych, zwykle dorastającym do 20–30 m wysokości i tworzącym szeroką, rozłożystą koronę. Pień starszych egzemplarzy pokrywa gruba, głęboko bruzdowana kora, często układająca się spiralnie. Liście są pojedyncze, skrętoległe, ciemnozielone i błyszczące, wydłużone oraz ostro piłkowane. Gatunek jest jednopienny: kwiaty męskie zebrane są w długie, żółtawe kłosy, a niepozorne kwiaty żeńskie wyrastają po kilka u ich nasady. Jesienią dojrzewają jadalne, brązowe orzechy, zwykle po 2–3 w bardzo kolczastej okrywie.
Siedlisko
Naturalny zasięg kasztana jadalnego obejmuje obszar od Półwyspu Bałkańskiego po północny Iran. W Polsce jest gatunkiem introdukowanym, sadzonym przede wszystkim w parkach, ogrodach i kolekcjach, miejscami również w niewielkich sadach oraz nasadzeniach leśnych. Najlepiej rośnie na stanowiskach ciepłych, słonecznych i osłoniętych, na glebach głębokich, żyznych, przepuszczalnych oraz umiarkowanie wilgotnych, najczęściej kwaśnych do obojętnych. Nie toleruje zastoisk wody, a późne przymrozki mogą uszkadzać młode pędy i ograniczać kwitnienie. Lokalnie może rozsiewać się spontanicznie, lecz w Polsce nie tworzy zwykle dużych zwartych drzewostanów.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI-VII
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
30–100 kg/ha
pyłek
spadź
Pewność parametrów: niska.
Znaczenie pszczelarskie
Kasztan jadalny dostarcza pszczołom nektaru i pyłku głównie z silnie pachnących kwiatostanów męskich; kwiaty żeńskie nie są źródłem nektaru. Kwitnie późną wiosną i na początku lata, najczęściej w czerwcu oraz lipcu, przez około 3–4 tygodnie. Polska literatura podaje wydajność miodową 30–100 kg/ha, jednak realne znaczenie pożytku w kraju ogranicza mała powierzchnia zwartych nasadzeń. W regionach Europy o cieplejszym klimacie, gdzie kasztan występuje masowo, może być ważnym pożytkiem towarowym i źródłem ciemnego miodu kasztanowego o wyraźnym aromacie oraz gorzkawym posmaku. Pyłek jest zbierany obficie, a obnóża mają barwę jasnożółtą. Drzewo jest częściowo wiatropylne, lecz jego kwiaty są intensywnie odwiedzane przez pszczoły. W niektórych sezonach, po pojawieniu się owadów produkujących spadź, możliwy jest także pożytek spadziowy.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie zapisano go w opisie taksacyjnym - wg województw
Opis taksacyjny notuje ten gatunek w 6 województwach, łącznie na 2,4 ha: lubuskie (1,2 ha), dolnośląskie (0,7 ha), zachodniopomorskie (0,2 ha), wielkopolskie (0,1 ha), lubelskie (0,1 ha), kujawsko-pomorskie (0,1 ha). Przy powierzchniach tego rzędu kolejność województw mówi o tym, gdzie gatunek trafił do opisu drzewostanu, a nie gdzie rośnie najczęściej.
Najczęstsze pytania - Kasztan jadalny a pszczoły
Jaka jest miododajność kasztana jadalnego w Polsce?
Dla kasztana jadalnego podaje się w Polsce wydajność miodową około 30–100 kg/ha. Faktyczny zbiór zależy jednak od pogody, kondycji drzew i przede wszystkim od powierzchni zwartych kwitnących nasadzeń.
Czy kasztan jadalny jest dobrym pożytkiem dla pszczół?
Tak, dostarcza zarówno nektaru, jak i pyłku, przede wszystkim z długich kwiatostanów męskich. W Polsce ma zwykle znaczenie lokalne lub uzupełniające, ponieważ rzadko występuje w dużych, zwartych skupieniach.
Kiedy kwitnie kasztan jadalny?
W Polsce kasztan jadalny kwitnie zwykle w czerwcu i lipcu. Kwitnienie pojedynczego drzewa trwa najczęściej około 3–4 tygodni, a jego termin zależy od regionu, temperatury i przebiegu wiosny.
Czy kasztan jadalny daje pyłek?
Tak. Kwiatostany męskie są dobrym źródłem pyłku dla pszczół, choć brak wiarygodnie ustalonej polskiej wydajności pyłkowej wyrażonej w kg/ha.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z kasztana jadalnego?
Obnóża pyłkowe z kasztana jadalnego mają barwę jasnożółtą.
Czy kasztan jadalny jest wiatropylny?
Jest częściowo wiatropylny, ale w zapylaniu uczestniczą również owady. Kwiatostany są chętnie odwiedzane przez pszczoły miodne, które zbierają z nich nektar i pyłek.
Czy kasztan jadalny może dawać spadź?
Tak, spadź może pojawiać się po zasiedleniu drzew przez owady wysysające soki. Jest to jednak pożytek nieregularny, silnie zależny od sezonu i lokalnych warunków.
Czy w Polsce można pozyskać miód kasztanowy?
Jest to możliwe lokalnie, gdy w zasięgu lotu pasieki znajduje się większe skupienie kwitnących kasztanów. W Polsce taki miód jest jednak znacznie rzadszy niż w krajach południowej i środkowej Europy z rozległymi sadami lub lasami kasztanowymi.
Czy kasztan jadalny i kasztanowiec zwyczajny to to samo?
Nie. Kasztan jadalny to Castanea sativa z rodziny bukowatych i wytwarza jadalne orzechy. Kasztanowiec zwyczajny to Aesculus hippocastanum z rodziny mydleńcowatych; jego nasiona nie są kasztanami jadalnymi.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.