Charakterystyka
Katran abisyński jest uprawianą rośliną oleistą z rodziny kapustowatych. W praktyce rolniczej prowadzi się go jako roślinę jednoroczną. Wytwarza palowy system korzeniowy oraz wzniesioną, silnie rozgałęzioną łodygę, zwykle osiągającą około 50–100 cm wysokości, zależnie od odmiany i warunków łanu. Dolne liście są duże, a wyżej na pędzie stają się wyraźnie mniejsze. Liczne drobne, białe lub lekko kremowe kwiaty z czterema płatkami tworzą rozgałęzione kwiatostany. Owocem jest niepękająca, niemal kulista łuszczynka zawierająca jedno nasiono. Crambe abyssinica, nadal powszechnie używane w literaturze rolniczej, jest synonimem akceptowanej nazwy Crambe hispanica subsp. abyssinica.
Siedlisko
Naturalny zasięg tego taksonu obejmuje górskie obszary Afryki Wschodniej, od Etiopii po północną Tanzanię. W Polsce nie jest gatunkiem rodzimym; występuje przede wszystkim jako roślina doświadczalna lub uprawna, ceniona za olej nasienny o wysokiej zawartości kwasu erukowego. W uprawie najlepiej sprawdzają się stanowiska słoneczne, gleby żyzne, przepuszczalne i dobrze odwadniane. Mocny korzeń pozwala roślinie lepiej znosić okresowy niedobór wody niż gatunkom o płytszym systemie korzeniowym, lecz plon i rozwój łanu nadal zależą od przebiegu pogody oraz agrotechniki.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI
Termin kwitnienia zależy od terminu wysiewu — w konkretnym miejscu może wypadać w innym okresie niż podany zakres.
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
pyłek
spadź
Pewność parametrów: niska.
Znaczenie pszczelarskie
Katran abisyński zapewnia pszczołom nektar i pyłek w okresie kwitnienia. Badania terenowe potwierdziły odwiedzanie jego kwiatów przez pszczołę miodną, a w doświadczeniach prowadzonych w Ameryce Północnej sezonowa produkcja cukrów nektarowych z hektara była istotna z punktu widzenia wyżywienia rodziny pszczelej. Nie należy jednak utożsamiać tej wartości z wydajnością miodową: brak zweryfikowanych danych z Polski w kg miodu z hektara. W warunkach środkowoeuropejskich pożytek przypada głównie na czerwiec, więc może uzupełniać bazę pokarmową owadów na plantacjach, ale nie ma podstaw do traktowania go jako pewnego źródła miodobrania towarowego. Znaczenie dla pasieki będzie zależało przede wszystkim od powierzchni i zwartości kwitnącego łanu.
Najczęstsze pytania - Katran abisyński a pszczoły
Czy katran abisyński jest miododajny?
Kwiaty katranu dostarczają nektaru i są odwiedzane przez pszczoły miodne, dlatego roślina ma potwierdzoną wartość nektarodajną. Brakuje jednak wiarygodnych polskich danych o wydajności miodowej w kg/ha.
Ile miodu z hektara katranu abisyńskiego można uzyskać?
Nie ma wystarczająco wiarygodnych danych, aby podać polską wydajność miodową katranu w kg/ha. Zagraniczne badania potwierdzają znaczącą sezonową produkcję cukrów nektarowych, ale cukier w nektarze nie jest bezpośrednio równoważny możliwemu zbiorowi miodu.
Czy pszczoły zbierają pyłek z katranu abisyńskiego?
Tak. Kwiaty oferują pyłek, a w badaniach nad owadami odwiedzającymi katran stwierdzono między innymi pszczołę miodną. Nie ustalono jednak wiarygodnej wydajności pyłkowej tej rośliny w kg/ha.
Kiedy kwitnie katran abisyński?
W uprawie w Europie Środkowej przypada to zazwyczaj na czerwiec. Dla czeskiej odmiany KATKA podano kwitnienie od około 10 czerwca do końca miesiąca; rzeczywisty termin zmienia się wraz z datą siewu i pogodą wiosną.
Czy warto wysiewać katran abisyński wyłącznie dla pszczół?
Obecnie lepiej traktować go jako roślinę oleistą, która równocześnie dostarcza pokarmu zapylaczom. Może być przydatnym dodatkiem do bazy pożytkowej na większej plantacji, ale brak krajowych danych o miododajności nie pozwala rekomendować go jako pewnego pożytku towarowego.
Czy Crambe abyssinica i Crambe hispanica subsp. abyssinica oznaczają tę samą roślinę?
Tak. Crambe abyssinica jest często używaną nazwą synonimiczną, zwłaszcza w piśmiennictwie rolniczym. Aktualnie akceptowaną nazwą w bazie Plants of the World Online jest Crambe hispanica subsp. abyssinica.
Czy katran abisyński daje spadź?
Nie ma wiarygodnych danych wskazujących, że katran abisyński stanowi użytkowe źródło spadzi dla pszczół.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.