Informacja: Świeże części knieci błotnej zawierają związki drażniące i są trujące dla ludzi oraz zwierząt gospodarskich. W literaturze pszczelarskiej pojawia się także informacja o możliwości toksycznego działania jej pyłku na pszczoły. Nie przesądza to o szkodliwości pojedynczych wizyt na kwiatach, ale przemawia za ostrożnością przy ocenie pożytku z rozległych, jednogatunkowych płatów knieci.
Charakterystyka
Knieć błotna, znana także jako kaczeniec lub kaczyniec, jest mięsistą byliną osiągającą zwykle 15–50 cm wysokości. Ma nagie, gładkie i częściowo puste w środku pędy oraz duże, błyszczące, ciemnozielone liście odziomkowe o sercowatym lub nerkowatym kształcie, osadzone na długich ogonkach. Na szczytach rozgałęzień rozwijają się pojedyncze, złocistożółte kwiaty o średnicy około 2,5–4 cm. Ich barwną część tworzą zwykle pięć szerokich działek okwiatu; wewnątrz kwiatu znajduje się wiele pręcików i kilka–kilkanaście słupków. Owocem jest skupienie mieszków zawierających liczne drobne nasiona.
Siedlisko
Jest rodzimym gatunkiem Polski, związanym z terenami stale wilgotnymi. Rośnie na mokrych łąkach, w rowach, źródliskach, olsach oraz na brzegach rzek, stawów i innych zbiorników wodnych. Najlepiej rozwija się na wilgotnych lub bagiennych glebach gliniastych, zwłaszcza na stanowiskach słonecznych. Może tworzyć wyraźne płaty na dobrze zachowanych łąkach podmokłych, natomiast osuszanie gruntów szybko ogranicza jego występowanie i kwitnienie.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · IV-V
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
15–15 kg/ha
pyłek
10–30 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Knieć błotna dostarcza pszczołom nektaru i pyłku wczesną wiosną. Kwitnie najczęściej w kwietniu i maju, przez około 2–3 tygodnie, a lokalnie zaczyna zakwitać już w marcu. Jej wydajność miodowa jest niska i wynosi około 15 kg/ha, dlatego nie stanowi pożytku towarowego. Znaczenie może mieć jednak na rozległych, wilgotnych łąkach, gdzie uzupełnia wiosenny dopływ świeżego pokarmu w okresie intensywnego rozwoju rodzin. Wydajność pyłkową szacuje się na 10–30 kg/ha, a zbierany pyłek jest przynoszony w żółtych obnóżach. Kwiaty pojedynczo utrzymują się około trzech dni.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Najczęstsze pytania - Knieć błotna a pszczoły
Czy knieć błotna jest miododajna?
Tak. Kwiaty dostarczają pszczołom nektaru i pyłku, lecz wydajność miodowa knieci jest niewielka. Gatunek ma przede wszystkim znaczenie jako wczesnowiosenny pożytek uzupełniający na terenach podmokłych.
Jaka jest wydajność miodowa knieci błotnej?
Wydajność miodową szacuje się na około 15 kg/ha. Nie jest to roślina dająca pożytek towarowy, ale jej kwitnienie przypada na ważny dla rozwoju rodzin okres wiosenny.
Ile nektaru wytwarza kwiat knieci błotnej?
Jeden kwiat może wytwarzać średnio około 0,46 mg nektaru na dobę. Stężenie cukrów w nektarze podawane dla tego gatunku wynosi około 44%.
Jaka jest pyłkodajność knieci błotnej?
Wydajność pyłkową knieci błotnej oszacowano na 10–30 kg/ha. Rzeczywista ilość pyłku dostępna dla pasieki zależy jednak głównie od powierzchni zachowanych mokrych łąk i obfitości kwitnienia.
Kiedy kwitnie knieć błotna?
Najczęściej kwitnie od kwietnia do maja, zwykle przez 2–3 tygodnie. W bardzo wczesne i ciepłe wiosny pierwsze kwiaty mogą pojawić się już w marcu.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z knieci błotnej?
Pszczoły formują z pyłku knieci błotnej żółte obnóża.
Czy kaczeniec może być wartościowy dla pszczół?
Tak, zwłaszcza na terenach z mokrymi łąkami, rowami i brzegami wód. Niewielka wydajność z hektara jest częściowo rekompensowana bardzo wczesnym terminem kwitnienia, gdy rodziny potrzebują świeżego nektaru i pyłku do rozwoju.
Czy pyłek knieci błotnej może szkodzić pszczołom?
W polskiej literaturze pszczelarskiej wskazywano możliwość toksycznego działania pyłku knieci. Informację tę należy traktować jako przesłankę do ostrożności, a nie jako dowód, że każda wizyta pszczół na kwiatach powoduje zatrucie.
Czy osuszanie mokrych łąk ogranicza pożytek z knieci?
Tak. Knieć błotna wymaga stale wilgotnego podłoża, dlatego melioracja i przesuszanie łąk ograniczają jej liczebność, kwitnienie oraz dostępność pożytku dla pszczół.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.