Informacja: Nie należy przenosić danych pożytkowych z całego rodzaju Thymus ani z macierzanki zwyczajnej Thymus pulegioides na macierzankę piaskową. Wartości 50–150 kg miodu/ha i około 1 kg pyłku/ha odnoszą się do Thymus serpyllum.
Charakterystyka
Macierzanka piaskowa jest aromatyczną, niską krzewinką o płożących lub podnoszących się pędach, które drewnieją u nasady i mogą zakorzeniać się w węzłach. Tworzy zwarte, rozrastające się darnie. Jej łodygi są czterokanciaste i owłosione, a drobne, lekko skórzaste liście wyrastają parami naprzeciwlegle. Różowofioletowe albo purpurowe kwiaty mają dwuwargową koronę i są zebrane w nibyokółki tworzące główkowate kwiatostany na końcach pędów.
Siedlisko
To rodzimy gatunek flory Polski, związany przede wszystkim z suchymi, dobrze nasłonecznionymi i ciepłymi stanowiskami. Rośnie na murawach napiaskowych, wydmach, skarpach, przydrożach oraz w widnych borach sosnowych. Najlepiej radzi sobie na glebach ubogich, przepuszczalnych, piaszczystych lub piaszczysto-gliniastych. Jest odporny na okresowe przesuszenie, natomiast nie nadaje się na ciężkie i długo podmokłe podłoża.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI-IX
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
50–150 kg/ha
pyłek
1–1 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Macierzanka piaskowa jest pożytkiem nektarowym pełni lata, szczególnie użytecznym na suchych i ubogich siedliskach. Jej wydajność miodowa jest oceniana na 50–150 kg/ha, jednak w naturze zwarty areał rośliny bywa niewielki, dlatego częściej stanowi pożytek uzupełniający niż podstawę towarowego miodobrania. Kwitnie od czerwca do września, a pojedynczy płat zwykle pozostaje w kwitnieniu przez około 6 tygodni. Kwiaty odwiedza pszczoła miodna, ale także trzmiele i liczne dzikie pszczoły. Pyłku dostarcza mało — wydajność pyłkową określono na około 1 kg/ha.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Macierzanka piaskowa a pszczoły
Czy macierzanka piaskowa jest miododajna?
Tak. Jest wartościową rośliną nektarodajną suchych, słonecznych siedlisk. Jej znaczenie dla pasieki rośnie tam, gdzie tworzy rozległe i zwarte płaty.
Jaka jest wydajność miodowa macierzanki piaskowej?
Polska literatura pszczelarska podaje wydajność miodową na poziomie 50–150 kg/ha. Rzeczywisty pożytek zależy jednak od pogody oraz powierzchni kwitnących stanowisk.
Jaka jest pyłkodajność macierzanki piaskowej?
Wydajność pyłkowa wynosi około 1 kg/ha, dlatego gatunek ma zdecydowanie większe znaczenie jako źródło nektaru niż pyłku.
Kiedy kwitnie macierzanka piaskowa?
Zwykle kwitnie od czerwca do września. Kwitnienie pojedynczego płatu trwa przeciętnie około 6 tygodni, ale termin zależy od regionu i przebiegu pogody.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z macierzanki piaskowej?
Obnóża pyłkowe określane są jako kremowoszare; w katalogu przypisano im kategorię szarokremową.
Czy macierzanka piaskowa nadaje się na suche i piaszczyste stanowiska?
Tak. Naturalnie rośnie między innymi na murawach napiaskowych, wydmach, skarpach i w widnych borach sosnowych. Wymaga stanowiska słonecznego oraz przepuszczalnej gleby.
Czy warto sadzić macierzankę piaskową dla pszczół na skarpie?
Tak, jeżeli skarpa jest sucha, słoneczna i ma przepuszczalne podłoże. Roślina może tworzyć trwałą darń, ograniczać erozję powierzchniową i dostarczać nektaru w lecie.
Czy macierzanka zwyczajna i macierzanka piaskowa to ten sam gatunek?
Nie. Macierzanka zwyczajna to Thymus pulegioides, natomiast macierzanka piaskowa to Thymus serpyllum. Gatunki różnią się cechami botanicznymi, siedliskiem i nie należy automatycznie utożsamiać ich parametrów pożytkowych.
Czy macierzanka piaskowa daje pożytek spadziowy?
Nie ma potwierdzonych danych wskazujących na jej użytkowe znaczenie jako źródła spadzi.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.