Informacja: Podawana wydajność około 300 kg/ha odnosi się do potencjału zwartego łanu. Pojedyncze rośliny przy drogach lub zabudowaniach nie zapewniają pożytku o porównywalnej skali.
Charakterystyka
Mierznica czarna jest wieloletnią rośliną zielną z rodziny jasnotowatych, dorastającą zwykle do 40–100 cm, niekiedy wyżej. Wytwarza wzniesione, czterokanciaste i rozgałęzione pędy, zwykle mniej lub bardziej owłosione. Naprzeciwległe liście są ogonkowe, szerokojajowate do sercowatych, grubo karbowane lub piłkowane. Po roztarciu roślina wydziela charakterystyczny, dla wielu osób nieprzyjemny zapach. Różowe do różowofioletowych, dwuwargowych kwiatów wyrasta wiele w gęstych nibyokółkach w kątach górnych liści; po przekwitnięciu pozostają w trwałym kielichu cztery brunatne rozłupki.
Siedlisko
We florze Polski mierznica czarna jest zadomowionym archeofitem pochodzenia śródziemnomorskiego. Rośnie przede wszystkim na siedliskach ruderalnych: przy zabudowaniach i ogrodzeniach, na przydrożach, nieużytkach, nasypach, gruzowiskach, kompostach i obrzeżach zarośli. Najlepiej rozwija się na glebach próchnicznych, zasobnych w azot, umiarkowanie wilgotnych lub świeżych. Preferuje miejsca słoneczne albo lekko ocienione i lokalnie może tworzyć zwarte płaty.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI-X
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
300–300 kg/ha
pyłek
50–130 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Mierznica czarna dostarcza nektaru i pyłku, a jej długie kwitnienie przypada na okres od początku lata do wczesnej jesieni. Dla zwartego łanu podawana jest potencjalna wydajność miodowa około 300 kg/ha, lecz gatunek zwykle występuje rozproszony na siedliskach ruderalnych, dlatego rzadko tworzy samodzielny pożytek towarowy. W większych skupieniach może wyraźnie wzmacniać pożytek wielokwiatowy. Badania z Lubelszczyzny wskazują także na dużą produkcję pyłku na zwartych stanowiskach, przy czym wśród owadów odwiedzających kwiaty przeważają trzmiele; pszczoły miodne również korzystają z tej rośliny.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Najczęstsze pytania - Mierznica czarna a pszczoły
Czy mierznica czarna jest miododajna?
Tak. Kwiaty mierznicy czarnej dostarczają nektaru, a dla zwartego łanu podawana jest potencjalna wydajność miodowa około 300 kg/ha.
Ile miodu może dać hektar mierznicy czarnej?
W literaturze pszczelarskiej podawana jest wartość około 300 kg/ha. Jest to potencjał zwartego, dobrze kwitnącego łanu, a nie typowy efekt obecności pojedynczych roślin na przydrożu.
Czy mierznica czarna jest pyłkodajna?
Tak. W badaniach prowadzonych na ruderalnych stanowiskach Lubelszczyzny zaliczono ją do gatunków o średniej wydajności pyłku przekraczającej 50 kg/ha. Wynik zależy jednak od zagęszczenia roślin i warunków stanowiska.
Czy pszczoły miodne odwiedzają mierznicę czarną?
Tak, pszczoły miodne korzystają z jej kwiatów. W obserwacjach zbiorowisk ruderalnych szczególnie licznie odwiedzały ją jednak trzmiele, dlatego roślina ma duże znaczenie także dla dzikich zapylaczy.
Kiedy kwitnie mierznica czarna?
Najczęściej od czerwca do września. W ciepłych i sprzyjających sezonach kwitnienie może przeciągać się lokalnie do października.
Czy mierznica czarna może być pożytkiem głównym?
Zwykle nie, ponieważ najczęściej rośnie w rozproszeniu na siedliskach ruderalnych. Duże, zwarte płaty mogą jednak istotnie uzupełniać pożytek wielokwiatowy w drugiej części sezonu.
Czy mierznica czarna jest rośliną rodzimą w Polsce?
W polskiej florze jest uznawana za archeofit, czyli gatunek obcego pochodzenia przybyły przed końcem XV wieku i trwale zadomowiony.
Czy nieprzyjemny zapach mierznicy czarnej odstrasza pszczoły?
Nie. Charakterystyczny zapach roztartych liści i pędów nie przesądza o atrakcyjności kwiatów dla owadów zapylających.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.