Informacja: Ostrzeń pospolity zawiera alkaloidy pirolizydynowe i jest rośliną trującą, zwłaszcza dla zwierząt gospodarskich po spożyciu większej ilości materiału roślinnego. Nie powinien być promowany jako roślina zielarska ani wysiewany w miejscach dostępnych dla zwierząt. Przy planowaniu dużych nasadzeń pożytkowych należy uwzględnić możliwość przenoszenia alkaloidów pirolizydynowych do produktów pszczelich.
Charakterystyka
Ostrzeń pospolity, nazywany także ostrzeniem purpurowym lub psim językiem, jest szorstko owłosioną rośliną dwuletnią. W pierwszym roku tworzy rozetę dużych, podłużnych liści, a w drugim wyrasta zwykle na 30–90 cm i rozgałęzia się w górnej części. Niewielkie, pięciodziałkowe kwiaty zebrane są w skrętki; początkowo bywają czerwonawe, później przybierają barwę brunatnopurpurową. Owoc rozpada się na cztery spłaszczone rozłupki z haczykowatymi kolcami, łatwo przyczepiające się do sierści i odzieży.
Siedlisko
Jest rodzimym gatunkiem flory Polski, dość częstym na niżu i pogórzu. Rośnie przede wszystkim na suchych, ciepłych i bogatszych w azot siedliskach ruderalnych: przy drogach i torowiskach, na rumowiskach, skarpach, nieużytkach, obrzeżach zarośli oraz lasów. Najczęściej występuje pojedynczo albo w niewielkich skupieniach, dlatego rzadko tworzy pożytek porównywalny z plantacją.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · V-VII
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
100–200 kg/ha
pyłek
spadź
Pewność parametrów: niska.
Znaczenie pszczelarskie
Ostrzeń jest odwiedzany przez pszczoły głównie dla nektaru w okresie późnej wiosny i wczesnego lata. Zestawienia pszczelarskie podają potencjalną wydajność miodową rzędu 100–200 kg/ha, ale dotyczy ona zwartego łanu i nie powinna być bezpośrednio przenoszona na rozproszone stanowiska naturalne. Długi okres kwitnienia może uzupełniać lokalną bazę pożytkową, jednak gatunek nie jest w Polsce typowym pożytkiem towarowym ani pewną podstawą miodu odmianowego. Pyłek jest dostępny, lecz jego wydajność powierzchniowa nie została wiarygodnie określona.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Najczęstsze pytania - Ostrzeń pospolity a pszczoły
Czy ostrzeń pospolity jest rośliną miododajną?
Tak. Pszczoły odwiedzają jego kwiaty przede wszystkim po nektar. Znaczenie ma jednak głównie tam, gdzie rośnie w większym zagęszczeniu, ponieważ naturalne stanowiska są zwykle niewielkie i rozproszone.
Jaka jest miododajność ostrzenia pospolitego?
Polskie zestawienia pszczelarskie podają najczęściej około 100–200 kg miodu z hektara zwartego łanu, a część źródeł wskazuje wartości około 150–160 kg/ha. Są to dane orientacyjne, silnie zależne od liczby kwiatów i warunków stanowiska.
Kiedy kwitnie ostrzeń pospolity?
W warunkach Polski kwitnie zwykle od maja do lipca, z największym nasileniem kwitnienia w czerwcu. Termin może przesuwać się zależnie od regionu i przebiegu pogody.
Czy ostrzeń pospolity daje pszczołom pyłek?
Tak, kwiaty dostarczają także pyłku. Brakuje jednak wiarygodnej wartości wydajności pyłkowej w kg/ha, dlatego nie należy przypisywać temu gatunkowi konkretnej liczby bez danych źródłowych.
Czy z ostrzenia pospolitego można uzyskać miód odmianowy?
Jest to mało prawdopodobne w typowych warunkach, ponieważ ostrzeń najczęściej rośnie w małych, rozproszonych skupieniach. Potencjalnie mógłby mieć większe znaczenie tylko przy rozległym i zwartym łanie, lecz nie jest typową rośliną do zakładania plantacji pożytkowych.
Czy warto wysiewać ostrzeń pospolity dla pszczół?
Nie jest to gatunek pierwszego wyboru do mieszanek pożytkowych. Jest dwuletni, jego owoce łatwo rozsiewają się na sierści i odzieży, a cała roślina zawiera toksyczne alkaloidy pirolizydynowe. Bezpieczniej wybierać dobrze poznane rośliny pożytkowe pozbawione tego ryzyka.
Czy ostrzeń pospolity jest trujący?
Tak. Zawiera alkaloidy pirolizydynowe, dlatego może stanowić zagrożenie dla zwierząt gospodarskich po spożyciu większej ilości rośliny. Nie należy stosować go samodzielnie w celach leczniczych ani sadzić na pastwiskach i w miejscach dostępnych dla zwierząt.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.