Informacja: W aktualnych bazach taksonomicznych akceptowaną nazwą jest Phlomoides tuberosa (L.) Moench, natomiast Phlomis tuberosa L. pozostaje jej synonimem i nadal występuje w części polskich materiałów, w tym w wykazie ekoschematu. Gatunek figuruje tam jako „żeleźniak pospolity”.
Charakterystyka
Żeleźniak bulwiasty, spotykany także pod nazwą żeleźniak pospolity, jest wysoką byliną dorastającą zwykle do 1,5 m. Tworzy zgrubiałe, bulwiaste korzenie oraz wzniesione, rozgałęzione i czterokanciaste pędy, często z purpurowym nabiegnięciem. Duże dolne liście są długoogonkowe, trójkątnosercowate i ząbkowane, natomiast wyżej na łodydze stają się mniejsze oraz bardziej wydłużone. Różowofioletowe, dwuwargowe kwiaty wyrastają licznie w piętrowo rozmieszczonych nibyokółkach; kielichy i korony są wyraźnie owłosione.
Siedlisko
Gatunek ma naturalny zasięg od wschodniej części Europy Środkowej przez Europę Wschodnią i Azję po Chiny. W Polsce jest spotykany przede wszystkim w uprawie ozdobnej oraz w nasadzeniach przeznaczanych dla owadów zapylających. Najlepiej rośnie w słońcu lub lekkim półcieniu, na glebach żyznych, przepuszczalnych i niezastoiskowych; dobrze sprawdzają się podłoża piaszczyste wzbogacone próchnicą.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · V-VI
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
500–500 kg/ha
pyłek
55–55 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Żeleźniak bulwiasty jest bardzo wartościowym pożytkiem wczesnoletnim, dostępnym dla pszczół głównie w maju i czerwcu. Kwiaty oferują nektar oraz pyłek, a zwarty łan w pełni kwitnienia może mieć wysoką wartość miodową. Podawana wydajność około 500 kg miodu z hektara odnosi się do dobrze rozwiniętej, jednolitej uprawy, dlatego roślina ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy jest sadzona lub wysiewana na większej powierzchni. W ogrodach i rozproszonych nasadzeniach stanowi cenny, lecz uzupełniający pożytek. Wydajność pyłkową oceniono na około 55 kg/ha, a obnóża są białożółtawe.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Najczęstsze pytania - Żeleźniak bulwiasty a pszczoły
Czy żeleźniak bulwiasty jest miododajny?
Tak. Jest bardzo wartościową rośliną nektarodajną kwitnącą w maju i czerwcu. Największe znaczenie pszczelarskie ma w zwartych nasadzeniach.
Jaka jest wydajność miodowa żeleźniaka bulwiastego?
Literatura pszczelarska podaje około 500 kg miodu z hektara. Jest to potencjał dobrze rozwiniętej, równomiernie kwitnącej uprawy, a nie wynik możliwy do uzyskania z pojedynczych roślin ogrodowych.
Jaka jest pyłkodajność żeleźniaka bulwiastego?
Podawana wydajność pyłkowa wynosi około 55 kg/ha. Pszczoły zbierają z jego kwiatów pyłek i formują białożółtawe obnóża.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z żeleźniaka bulwiastego?
Obnóża pyłkowe są białożółtawe.
Kiedy kwitnie żeleźniak bulwiasty?
W polskich warunkach kwitnie zwykle od maja do czerwca, przez około pięć tygodni. Termin może nieznacznie zmieniać się wraz z przebiegiem wiosennej pogody.
Czy żeleźniak bulwiasty nadaje się do ekoschematu roślin miododajnych?
Tak. Gatunek jest ujęty w wykazie roślin miododajnych dla ekoschematu pod starszą nazwą Phlomis tuberosa L. i polską nazwą „żeleźniak pospolity”.
Czy Phlomis tuberosa i Phlomoides tuberosa to ta sama roślina?
Tak. Phlomis tuberosa L. jest starszym synonimem, natomiast aktualnie akceptowaną nazwą naukową jest Phlomoides tuberosa (L.) Moench.
Czy żeleźniak bulwiasty może być pożytkiem głównym?
Może mieć takie znaczenie tylko przy większej powierzchni zwartej uprawy. W typowych ogrodach i rozproszonych nasadzeniach jest wartościowym pożytkiem uzupełniającym okres majowo-czerwcowy.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.