Informacja: Nie należy przypisywać kosmosowi wydajności miodowej w kg/ha: dostępne źródła potwierdzają zbiór nektaru, lecz nie podają wiarygodnej wartości hektarowej. Przy późnym siewie znaczna część kwitnienia może przypadać na chłodniejszą jesień, kiedy oblot przez pszczoły jest ograniczony.
Charakterystyka
Kosmos pierzastolistny, nazywany także kosmosem podwójnie pierzastym, onętkiem, ponętką lub warszawianką, jest jednoroczną rośliną z rodziny astrowatych. Wytwarza wzniesione, rozgałęzione pędy osiągające zwykle 30–150 cm wysokości. Jego liście są podwójnie pierzastosieczne, z bardzo wąskimi odcinkami, dlatego cała roślina ma lekki i ażurowy pokrój. Na długich szypułkach rozwijają się koszyczki o średnicy około 6–9 cm. Zewnętrzne kwiaty języczkowate bywają białe, różowe, fioletowe lub purpurowe, natomiast środek koszyczka tworzą liczne żółte kwiaty rurkowate. To one dostarczają pszczołom nektaru i pyłku.
Siedlisko
Gatunek pochodzi z Meksyku i jest rośliną introdukowaną w Polsce, powszechnie uprawianą jako ozdobna oraz stosowaną w mieszankach kwietnych. Najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym, na glebie przepuszczalnej, średnio wilgotnej i piaszczysto-gliniastej. Nie toleruje przymrozków. Nasiona można wysiewać bezpośrednio do gruntu pod koniec kwietnia, gdy gleba jest już ogrzana. Kosmos łatwo odnawia się z samosiewu, a termin kwitnienia wyraźnie zależy od terminu siewu.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VII-X
Termin kwitnienia zależy od terminu wysiewu — w konkretnym miejscu może wypadać w innym okresie niż podany zakres.
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
pyłek
120–120 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Kosmos pierzastolistny jest wartościowym pożytkiem późnoletnim, dostarczającym pszczołom zarówno nektaru, jak i pyłku. Pszczoły miodne wykorzystują przede wszystkim żółte kwiaty rurkowate w środku koszyczka; oblot może być szczególnie intensywny we wczesnych godzinach popołudniowych. Wydajność pyłkowa jest podawana na poziomie 120 kg/ha, natomiast nie ma wiarygodnej wartości wydajności miodowej w przeliczeniu na hektar. Długi okres kwitnienia, zwykle od lipca do października, sprawia, że kosmos dobrze uzupełnia mieszanki kwietne po zakończeniu wielu głównych pożytków letnich. Regularne usuwanie przekwitłych koszyczków sprzyja dalszemu tworzeniu pąków i może przedłużać dostępność pożytku.
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Kosmos pierzastolistny a pszczoły
Czy kosmos pierzastolistny jest miododajny?
Tak. Pszczoły miodne zbierają z jego środkowych kwiatów rurkowatych nektar i pyłek. Nie ustalono jednak wiarygodnej wydajności miodowej tego gatunku w kg/ha.
Jaka jest pyłkodajność kosmosu pierzastolistnego?
Polska literatura pszczelarska podaje wydajność pyłkową na poziomie 120 kg/ha. Jest to wysoka wartość, istotna zwłaszcza dla późnoletnich mieszanek kwietnych.
Kiedy kwitnie kosmos pierzastolistny?
W polskich warunkach najczęściej kwitnie od lipca do października, często do pierwszych przymrozków. Dokładny początek zależy przede wszystkim od terminu siewu.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z kosmosu pierzastolistnego?
Pszczoły zbierające pyłek z kosmosu pierzastolistnego formują żółte obnóża.
Czy kosmos pierzastolistny nadaje się do mieszanki dla pszczół?
Tak, szczególnie jako gatunek wydłużający dostępność pyłku i nektaru w drugiej części lata. Najlepiej wysiewać go razem z roślinami kwitnącymi wiosną i wczesnym latem, aby zapewnić owadom ciągłość pożytku.
Czy usuwanie przekwitłych kwiatów kosmosu ma znaczenie dla pszczół?
Tak. Regularne usuwanie przekwitłych koszyczków ogranicza zawiązywanie nasion i sprzyja tworzeniu kolejnych pąków, dzięki czemu kwitnienie oraz dostępność pożytku mogą trwać dłużej.
Czy kosmos pierzastolistny jest rośliną rodzimą w Polsce?
Nie. Gatunek pochodzi z Meksyku, a w Polsce jest uprawiany jako roślina ozdobna i składnik mieszanek kwietnych; może także pojawiać się z samosiewu.
Czy kosmos pierzastolistny jest objęty ekoschematem roślin miododajnych?
Tak. Kosmos pierzastolistny, Cosmos bipinnatus Cav., znajduje się w wykazie roślin miododajnych dla ekoschematu.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.