Informacja: Podawany zakres wydajności miodowej 50–400 kg/ha jest bardzo szeroki. Wysokie wartości dotyczą korzystnych warunków i dobrze kwitnącej, zwartej uprawy, a nie pojedynczych roślin na stanowiskach ruderalnych.
Charakterystyka
Szanta zwyczajna, nazywana niekiedy melisą białą, jest silnie aromatyczną byliną z rodziny jasnotowatych. Wytwarza wzniesione, rozgałęzione i czterokanciaste pędy, zwykle dorastające do około 60 cm. Cała roślina jest gęsto, białawo kutnerowata. Liście są naprzeciwległe, pomarszczone, lekko karbowane i wyraźnie unerwione; dolne mają kształt sercowato-okrągław y, a górne są bardziej jajowate. Drobne białe kwiaty o dwuwargowej koronie wyrastają w zwartych, niemal kulistych nibyokółkach w kątach górnych liści. Trwały kielich ma ząbki haczykowato zagięte na szczycie, dlatego po dojrzeniu łatwo przyczepia się do sierści i odzieży wraz z owocami.
Siedlisko
Gatunek związany jest z ciepłymi, nasłonecznionymi siedliskami ruderalnymi, zwłaszcza w pobliżu zabudowań, na wysypiskach i innych przekształconych stanowiskach. W Polsce jest rzadki w stanie dzikim i bywa uprawiany na plantacjach zielarskich; w krajowej florze jest traktowany jako zadomowiony archeofit. Najlepiej rośnie w pełnym słońcu, na glebach lekkich, przepuszczalnych, zasobnych w składniki mineralne, o odczynie obojętnym lub zasadowym.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI-IX
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
50–400 kg/ha
pyłek
10–20 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: niska.
Znaczenie pszczelarskie
Pszczoły miodne odwiedzają szantę po nektar i pyłek. Jej atutem jest długi okres kwitnienia, przypadający głównie na pełnię lata, kiedy może uzupełniać bazę pożytkową pasieki. Potencjał nektarowy jest wysoki, lecz praktyczne znaczenie zależy od powierzchni i zwarcia uprawy, ponieważ roślina rzadko tworzy w Polsce duże naturalne płaty. Najlepszy efekt pożytkowy można uzyskać na dobrze nasłonecznionych plantacjach. Pyłek jest zbierany w mniejszej ilości niż nektar, a obnóża mają barwę ciemnobrunatną.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Szanta zwyczajna a pszczoły
Czy szanta zwyczajna jest miododajna?
Tak. Pszczoły miodne zbierają z jej kwiatów przede wszystkim nektar, a także pyłek. Największe znaczenie ma na plantacjach zielarskich lub innych większych, zwartych nasadzeniach.
Ile miodu może dać hektar szanty zwyczajnej?
Polska literatura pszczelarska podaje wydajność miodową w szerokim zakresie 50–400 kg/ha. Rzeczywisty wynik zależy od warunków stanowiska, pogody oraz obfitości i powierzchni kwitnącej uprawy.
Jaka jest pyłkodajność szanty zwyczajnej?
Wydajność pyłkową szacuje się na 10–20 kg/ha. Szanta jest więc także rośliną pyłkodajną, ale jej znaczenie pyłkowe jest wyraźnie mniejsze niż nektarowe.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z szanty zwyczajnej?
Obnóża pyłkowe formowane przez pszczoły z pyłku szanty są ciemnobrunatne.
Kiedy kwitnie szanta zwyczajna?
Kwitnie głównie od czerwca do sierpnia, a przy sprzyjającym przebiegu pogody pojedyncze rośliny mogą kwitnąć także we wrześniu. Okres kwitnienia trwa około trzech miesięcy.
Czy warto uprawiać szantę zwyczajną dla pszczół?
Może być wartościowym uzupełnieniem letniej bazy pożytkowej, szczególnie na ciepłym i słonecznym stanowisku. O opłacalności decyduje jednak skala nasadzenia, ponieważ pojedyncze rośliny nie zapewnią pożytku towarowego.
Czy szanta zwyczajna rośnie dziko w Polsce?
Jest w Polsce rzadka na stanowiskach dzikich i spotykana głównie w siedliskach ruderalnych, w pobliżu zabudowań oraz dawnych miejsc uprawy. Bywa również prowadzona na plantacjach zielarskich.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.