Informacja: Roślina zawiera alkaloidy pirolizydynowe. Informacje o wartości pożytkowej nie są zaleceniem do wewnętrznego stosowania ziela lub korzenia. Dane dotyczą wyłącznie żywokostu lekarskiego (Symphytum officinale), a nie wszystkich gatunków i mieszańców żywokostu.
Charakterystyka
Żywokost lekarski, nazywany także kosztywałem, jest okazałą byliną dorastającą zwykle do około 1 m wysokości. Wytwarza gruby, ciemny z zewnątrz i rozgałęziony korzeń oraz szorstko owłosioną, wzniesioną łodygę. Duże, jajowatolancetowate liście dolne są ogonkowe, natomiast liście łodygowe siedzące i wyraźnie zbiegają po pędzie. Zwisające, rurkowato-dzwonkowate kwiaty mają zwykle barwę fioletową lub różową, rzadziej białą albo kremową, i są zebrane w charakterystyczne skrętki.
Siedlisko
To rodzimy i pospolity gatunek flory Polski. Rośnie przede wszystkim na mokrych i wilgotnych, żyznych glebach: na łąkach, torfowiskach, nad rowami i brzegami wód, w podmokłych zaroślach oraz na skrajach łęgów i olszyn. Dobrze znosi półcień, lecz obficiej kwitnie na stanowiskach słonecznych lub lekko ocienionych. Największe znaczenie pożytkowe może mieć tam, gdzie tworzy większe skupienia.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · V-VIII
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
100–100 kg/ha
pyłek
6–18 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: wysoka.
Znaczenie pszczelarskie
Żywokost lekarski dostarcza nektaru i pyłku od późnej wiosny do lata, lecz jest przede wszystkim pożytkiem uzupełniającym wilgotnych siedlisk. Wydajność miodową ocenia się na około 100 kg/ha, a pyłkową na 6–18 kg/ha. Długa, osłonięta korona kwiatu sprzyja trzmielom, które są głównymi zapylaczami. Pszczoły miodne również odwiedzają kwiaty: mogą pobierać nektar bezpośrednio, ale często korzystają z otworów wykonanych u nasady korony przez trzmiele. Obnóża pyłkowe mają barwę kremowobiałą.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Żywokost lekarski a pszczoły
Czy żywokost lekarski jest miododajny?
Tak. Dostarcza pszczołom nektaru i pyłku, ale zwykle ma znaczenie jako pożytek uzupełniający wilgotnych łąk, rowów, zarośli i obrzeży wód.
Jaka jest wydajność miodowa żywokostu lekarskiego?
Polska literatura pszczelarska podaje około 100 kg miodu z hektara. Rzeczywisty pożytek zależy od zwartości łanu oraz warunków wilgotnościowych stanowiska.
Jaka jest wydajność pyłkowa żywokostu lekarskiego?
Szacuje się ją na około 6–18 kg pyłku z hektara. W badaniach terenowych najwyższe wartości dotyczyły pełni kwitnienia.
Kiedy kwitnie żywokost lekarski?
Kwitnie od maja do sierpnia. Pojedyncze rośliny kwitną zwykle przez 7–8 tygodni, natomiast w większej populacji kwiaty mogą być dostępne przez znaczną część tego okresu.
Czy pszczoły miodne korzystają z kwiatów żywokostu?
Tak, ale dostęp do nektaru ogranicza długa korona kwiatu. Pszczoły miodne mogą pobierać nektar bezpośrednio, a często wykorzystują także otwory wygryzione przy nasadzie korony przez trzmiele.
Czy żywokost lekarski jest lepszy dla trzmieli niż dla pszczół miodnych?
Trzmiele są głównymi zapylaczami żywokostu, ponieważ ich budowa i długość języczka ułatwiają korzystanie z głębokich kwiatów. Pszczoła miodna także zbiera z niego pokarm, lecz zwykle mniej efektywnie.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z żywokostu lekarskiego?
Obnóża pyłkowe z żywokostu lekarskiego są kremowobiałe.
Gdzie warto sadzić żywokost lekarski dla zapylaczy?
Najlepiej na żyznej, stale wilgotnej glebie, na słonecznym lub lekko ocienionym stanowisku. Sprawdza się przy rowach, oczkach wodnych, na wilgotnych obrzeżach ogrodu i w naturalistycznych nasadzeniach.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.