Charakterystyka
Serdecznik pospolity jest wieloletnią rośliną zielną z rodziny jasnotowatych, zwykle dorastającą do 30–90 cm. Tworzy wzniesioną, czterokanciastą i owłosioną łodygę, często z fioletowym nabiegnięciem. Liście wyrastają naprzeciwlegle: dolne są długoogonkowe, głęboko dłoniasto podzielone i mają sercowatą nasadę, a górne są mniejsze, węższe i klapowane. Różowe do purpurowawych, dwuwargowe kwiaty siedzą w gęstych nibyokółkach w kątach liści, tworząc wydłużony kwiatostan. Po przekwitnięciu pozostaje sztywny kielich zakończony kłującymi ząbkami.
Siedlisko
Gatunek ma rodzimy zasięg obejmujący Europę, w tym Polskę, oraz zachodnią część Azji. W Polsce spotyka się go przede wszystkim w miejscach ruderalnych: przy drogach i ogrodzeniach, w pobliżu zabudowań, na nieużytkach, rumowiskach i zaniedbanych terenach. Najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub lekko ocienionych, na glebach przepuszczalnych, średnio zwięzłych, zasobnych w azot i niezbyt suchych. Bywa także uprawiany na plantacjach zielarskich.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI-VIII
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
100–400 kg/ha
pyłek
40–45 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: wysoka.
Znaczenie pszczelarskie
Serdecznik pospolity dostarcza pszczołom zarówno nektaru, jak i pyłku. Kwiaty są chętnie oblatywane, a największą aktywność zbieraczek obserwuje się zwykle w ciepłej części dnia, między południem a późnym popołudniem. Kolejne nibyokółki rozwijają się stopniowo, dlatego zwarty łan może zapewniać pożytek przez 5–8 tygodni. Najlepiej nektaruje przy słonecznej, ciepłej pogodzie, około 30°C, oraz przy odpowiedniej wilgotności gleby; susza ogranicza wydzielanie nektaru. Wydajność miodowa wynosi zwykle 100–400 kg/ha, a w bardzo dobrych warunkach może przekroczyć 600 kg/ha. Wydajność pyłkowa jest oceniana na 40–45 kg/ha, a pszczoły formują z niego żółte obnóża. Gatunek ma największe znaczenie tam, gdzie występuje licznie lub jest uprawiany, ponieważ pojedyncze rośliny na przydrożach nie tworzą pożytku towarowego.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Serdecznik pospolity a pszczoły
Czy serdecznik pospolity jest miododajny?
Tak. Serdecznik pospolity jest wartościową rośliną nektarową, a jego kwiaty dostarczają pszczołom również pyłku.
Jaka jest wydajność miodowa serdecznika pospolitego?
Najczęściej podaje się 100–400 kg miodu z hektara. Przy wyjątkowo korzystnej, ciepłej pogodzie oraz dobrej wilgotności gleby potencjał pożytkowy może przekraczać 600 kg/ha.
Jaka jest wydajność pyłkowa serdecznika pospolitego?
Wydajność pyłkowa serdecznika pospolitego jest podawana na poziomie około 40–45 kg/ha.
Kiedy kwitnie serdecznik pospolity?
Najczęściej kwitnie od czerwca do sierpnia. W zależności od stanowiska i przebiegu pogody okres kwitnienia trwa zwykle 5–8 tygodni.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z serdecznika pospolitego?
Pszczoły formują z pyłku serdecznika pospolitego żółte obnóża.
Od czego zależy nektarowanie serdecznika pospolitego?
Najlepsze nektarowanie przypada na słoneczną i ciepłą pogodę, przy temperaturze około 30°C oraz dostatecznej wilgotności podłoża. Podczas suszy ilość wydzielanego nektaru spada.
Czy serdecznik pospolity może być pożytkiem towarowym?
Może mieć takie znaczenie tylko na większej, zwartej powierzchni uprawy lub obfitego występowania. Rośliny rozproszone na przydrożach i nieużytkach są przede wszystkim pożytkiem uzupełniającym.
Czy serdecznik pospolity i serdecznik syberyjski to ten sam gatunek?
Nie. Serdecznik pospolity to Leonurus cardiaca, natomiast serdecznik syberyjski to Leonurus sibiricus. Dane o ich wydajności pożytkowej należy rozpatrywać oddzielnie.
Czy serdecznik pospolity znajduje się w wykazie roślin miododajnych ekoschematu?
Tak. Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca L.) jest wymieniony w wykazie roślin miododajnych przeznaczonych do ekoschematu.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.