Informacja: W aktualnym ujęciu Plants of the World Online nazwa Tagetes patula L. jest synonimem Tagetes erecta L. W polskim ogrodnictwie nadal zwyczajowo rozróżnia się jednak aksamitkę wzniesioną i rozpierzchłą jako odmienne grupy roślin. Wydajności oraz żółty kolor obnóży przytoczone w rekordzie pochodzą z polskiego opracowania podpisanego nazwą Tagetes patula, dlatego przy nasadzeniach opisanych wyłącznie jako aksamitka wzniesiona należy je traktować orientacyjnie.
Charakterystyka
Aksamitka wzniesiona, nazywana także aksamitką wyniosłą, wysoką lub wielkokwiatową, jest silnie aromatyczną rośliną jednoroczną z rodziny astrowatych. Tworzy wzniesione, rozgałęzione pędy, zależnie od odmiany osiągające zwykle 20–120 cm wysokości. Liście są pierzasto podzielone, ząbkowane i mają drobne gruczołki wydzielające charakterystycznie intensywny zapach. Na szczytach pędów rozwijają się duże, pojedynczo osadzone koszyczki, najczęściej żółte lub pomarańczowe; odmiany mogą mieć kwiatostany pojedyncze, półpełne albo pełne. Owocami są ciemne, wydłużone niełupki z łuseczkowatym puchem kielichowym.
Siedlisko
Gatunek pochodzi z Meksyku i Gwatemali. W Polsce jest rośliną obcą, uprawianą przede wszystkim jako jednoroczna roślina ozdobna; nie zimuje w gruncie i jest wrażliwa na przymrozki. Najlepiej rośnie na stanowiskach ciepłych i słonecznych, w glebie przepuszczalnej, umiarkowanie wilgotnej oraz dostatecznie zasobnej w składniki pokarmowe. Po przyjęciu się dobrze znosi okresowe przesuszenie, natomiast długotrwałe zalewanie podłoża osłabia wzrost i sprzyja chorobom.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI-X
Termin kwitnienia zależy od terminu wysiewu — w konkretnym miejscu może wypadać w innym okresie niż podany zakres.
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
10–20 kg/ha
pyłek
120–120 kg/ha
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Kwiaty rurkowate znajdujące się w środku koszyczka dostarczają pszczołom nektaru i pyłku, podczas gdy kwiaty języczkowate pełnią głównie funkcję powabni. Aksamitka jest pożytkiem uzupełniającym, przydatnym zwłaszcza od pełni lata do jesiennych przymrozków. Jej znaczenie dla pasieki zależy przede wszystkim od liczby roślin w zwartej nasadzie, ponieważ pojedyncze rabaty nie zapewniają pożytku towarowego. W literaturze podano wydajność miodową 10–20 kg/ha oraz pyłkową około 120 kg/ha dla roślin opisywanych tradycyjnie jako Tagetes patula. Do ogrodu przy pasiece najkorzystniejsze są odmiany pojedyncze lub półpełne, z dobrze widocznym środkiem koszyczka i licznymi kwiatami rurkowatymi.
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Aksamitka wzniesiona a pszczoły
Czy aksamitka wzniesiona jest miododajna?
Tak. Kwiaty rurkowate w środku koszyczka dostarczają nektaru, ale aksamitka jest przede wszystkim pożytkiem uzupełniającym. Dla materiału opisywanego tradycyjnie jako Tagetes patula podano wydajność miodową 10–20 kg/ha.
Jaka jest wydajność pyłkowa aksamitki wzniesionej?
W polskiej literaturze dla roślin oznaczonych jako Tagetes patula podano około 120 kg pyłku z hektara. W aktualnym ujęciu taksonomicznym nazwa ta jest synonimem Tagetes erecta, lecz ze względu na ogrodnicze rozróżnianie obu grup wartość należy uznawać za orientacyjną.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z aksamitki?
Robotnice pszczoły miodnej formują z pyłku aksamitki żółte obnóża.
Kiedy kwitnie aksamitka wzniesiona?
Najczęściej kwitnie od lata do pierwszych silniejszych przymrozków. Rośliny z rozsady mogą rozpocząć kwitnienie pod koniec czerwca, a siane bezpośrednio do gruntu zwykle później.
Czy pełne odmiany aksamitki są dobre dla pszczół?
Do nasadzeń dla zapylaczy lepiej wybierać odmiany pojedyncze albo półpełne. Ich środek koszyczka jest lepiej widoczny i zawiera więcej dostępnych kwiatów rurkowatych produkujących nektar oraz pyłek.
Czy aksamitka wzniesiona nadaje się do ogrodu przy pasiece?
Tak, szczególnie jako długo kwitnące uzupełnienie letnio-jesiennej bazy pokarmowej. Największą wartość ma sadzona w większych, zwartych grupach na słonecznym stanowisku.
Czy aksamitka wzniesiona i aksamitka rozpierzchła to ten sam gatunek?
W aktualnej bazie Plants of the World Online Tagetes patula jest synonimem Tagetes erecta. W handlu ogrodniczym i praktyce uprawowej nazwy aksamitka rozpierzchła oraz wzniesiona są nadal używane dla wyraźnie odmiennych grup odmian.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.