Informacja: Dziko rosnące populacje arcydzięgla litworu są objęte w Polsce ochroną częściową, dlatego materiał do uprawy powinien pochodzić z legalnego źródła. Roślina zawiera furanokumaryny: kontakt soku ze skórą, a następnie ekspozycja na silne światło słoneczne, może wywołać reakcję fototoksyczną. Nie należy zbierać roślin z rodziny selerowatych do spożycia bez pewnego oznaczenia gatunku.
Charakterystyka
Arcydzięgiel litwor, nazywany także dzięglem litworem, jest silnie aromatyczną rośliną osiągającą zwykle 1,5–3 m wysokości. Tworzy grube, sztywne, puste i żeberkowane łodygi oraz duże, wielokrotnie pierzaste liście na długich ogonkach; ich nasady są rozszerzone w charakterystyczne pochwy. W drugim roku wyrasta rozgałęziony pęd kwiatostanowy zakończony dużymi, niemal kulistymi baldachami z drobnych zielonkawożółtych kwiatów. Owocem jest rozpadająca się rozłupnia.
Siedlisko
Gatunek rodzimy w Polsce, związany przede wszystkim z wilgotnymi siedliskami: ziołoroślami górskimi, wilgotnymi łąkami, zaroślami oraz brzegami potoków i rzek; występuje też na wybrzeżu. W uprawie zielarskiej wymaga stanowiska słonecznego oraz gleby głębokiej, próchnicznej, żyznej, przepuszczalnej i stale dostatecznie wilgotnej. Roślina jest najczęściej dwuletnia: po wytworzeniu nasion zwykle zamiera.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI-VII
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
60–300 kg/ha
pyłek
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Arcydzięgiel może być wartościowym pożytkiem pełni lata na większej, równocześnie kwitnącej plantacji. Pszczoły miodne chętnie odwiedzają jego rozległe baldachy i zbierają zarówno nektar, jak i pyłek. Nektar jest łatwo dostępny, a w warunkach sprzyjających nektarowaniu wydajność miodowa szacowana jest na 60–300 kg/ha. Potencjał pożytkowy zależy jednak od wielkości plantacji, równomierności kwitnienia i pogody; niewielkie nasadzenia będą przede wszystkim pożytkiem uzupełniającym. Przy dostatecznie dużym areale możliwe jest pozyskanie miodu arcydzięglowego.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Arcydzięgiel litwor a pszczoły
Czy arcydzięgiel litwor i dzięgiel litwor to ta sama roślina?
Tak. Dzięgiel litwor jest poprawną alternatywną nazwą arcydzięgla litworu, czyli Angelica archangelica L.
Jaka jest miododajność arcydzięgla litworu?
Wydajność miodową arcydzięgla litworu ocenia się na 60–300 kg/ha. Wynik zależy od wielkości i wyrównania plantacji oraz warunków pogodowych podczas kwitnienia.
Kiedy kwitnie arcydzięgiel litwor?
W warunkach Polski kwitnie zwykle w czerwcu i lipcu, przez około cztery tygodnie. Na plantacji najczęściej zakwita w drugim roku wegetacji.
Czy arcydzięgiel litwor jest dobry dla pszczół?
Tak. Pszczoły miodne zbierają z jego kwiatów nektar i pyłek. Największe znaczenie pszczelarskie mają większe plantacje kwitnące równocześnie.
Czy arcydzięgiel litwor daje pyłek?
Tak, pszczoły zbierają jego pyłek, ale nie ma wiarygodnie ustalonej wydajności pyłkowej w kg/ha.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z arcydzięgla litworu?
Obnóża pyłkowe formowane przez pszczoły z pyłku arcydzięgla litworu są szarożółte.
Czy z arcydzięgla litworu można uzyskać miód odmianowy?
Jest to możliwe przy odpowiednio dużej powierzchni zwartej plantacji i sprzyjającym nektarowaniu. Miód arcydzięglowy ma jasną, żółtawozieloną barwę, wyraźny aromat i stosunkowo szybko krystalizuje.
Czy arcydzięgiel litwor jest gatunkiem rodzimym i chronionym?
Tak, jest gatunkiem rodzimym w Polsce. Dziko rosnące populacje są objęte ochroną częściową, dlatego do zakładania upraw należy używać materiału pochodzącego z legalnych źródeł.
Czy można wysiać arcydzięgiel litwor przy pasiece?
Tak, jeżeli zapewni się mu żyzną, głęboką i dostatecznie wilgotną glebę oraz stanowisko słoneczne. Warto pamiętać, że pełnię pożytku roślina daje zwykle dopiero podczas kwitnienia w drugim roku uprawy.
Czy Archangelica officinalis to inna roślina niż Angelica archangelica?
Nie. Archangelica officinalis Hoffm. jest synonimem Angelica archangelica L., czyli arcydzięgla litworu.
Czy sok arcydzięgla litworu może podrażniać skórę?
Tak. Roślina zawiera furanokumaryny, które po kontakcie ze skórą i ekspozycji na światło słoneczne mogą wywołać reakcję fototoksyczną. Podczas prac pielęgnacyjnych warto używać rękawic i unikać nasłonecznienia zabrudzonej skóry.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.