Informacja: Plantacje bobiku i bobu mogą być intensywnie odwiedzane przez zapylacze. Zabiegi ochrony roślin należy planować poza oblotem pszczół, ściśle według etykiety środka oraz zasad integrowanej ochrony roślin.
Charakterystyka
Bobik i bób są uprawnymi formami Vicia faba; bób jest zwykle wielkonasienną formą warzywną, a bobik drobnonasienną rośliną polową uprawianą głównie na paszę i nasiona. Roślina tworzy wzniesione, sinozielone, czterokanciaste łodygi osiągające zwykle 40–100 cm wysokości. Liście mają 1–3 pary grubych, eliptycznych listków, a u nasady ich przylistków widoczne są ciemne plamki nektarników pozakwiatowych. Białe, pachnące kwiaty wyrastają po 2–4 w kątach liści; na żagielku mają fioletowe prążki, a na skrzydełkach ciemne plamy. Owocem jest mięsisty strąk zawierający kilka owalnych lub lekko spłaszczonych nasion.
Siedlisko
Vicia faba jest dawną rośliną uprawną, nierodzimą dla flory Polski. W kraju bób uprawia się przede wszystkim jako warzywo, natomiast bobik jako roślinę polową na nasiona i paszę. Wymaga stanowiska słonecznego oraz gleby zasobnej w składniki pokarmowe i dostatecznie wilgotnej; dobrze rośnie także w chłodniejszych warunkach wiosennych. Susza w okresie kwitnienia i zawiązywania strąków ogranicza rozwój roślin oraz osłabia nektarowanie. Większe, zwarte plantacje mogą tworzyć lokalnie zauważalny pożytek późnowiosenny.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · V-VII
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
25–60 kg/ha
pyłek
spadź
Pewność parametrów: niska.
Znaczenie pszczelarskie
Kwiaty bobu i bobiku dostarczają pszczołom nektaru oraz pyłku, a dodatkowym źródłem cukrów są nektarniki pozakwiatowe na przylistkach. Nektar wydziela się dobrze tylko przy ciepłej i wilgotnej pogodzie, szczególnie w drugiej połowie dnia; chłód i susza mogą niemal zahamować jego produkcję. Dla bobu podano 25–60 kg miodu z hektara, lecz wynik plantacji zależy od formy uprawnej, odmiany, pogody i skali kwitnienia, dlatego bobik należy traktować raczej jako pożytek uzupełniający niż pewne źródło towarowego miodu. Pszczoły chętnie zbierają także pyłek, tworząc szarozielonkawe obnóża. Nektar leży głęboko w rurce korony, więc pszczoły mogą korzystać z otworów wykonanych wcześniej przez trzmiele i pobierać go z boku kwiatu. Taka wizyta może nie powodować zapylenia, jednak prawidłowe wizyty owadów poprawiają zapylenie kwiatów i mogą zwiększać plon nasion.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Bobik (bób) a pszczoły
Jaka jest miododajność bobiku i bobu?
Dla bobu podano wydajność miodową 25–60 kg/ha, a w zestawieniach dotyczących bobiku spotyka się również wartość około 25 kg/ha. Są to dane orientacyjne, ponieważ nektarowanie Vicia faba bardzo silnie zależy od pogody, odmiany i kondycji plantacji.
Czy bobik jest rośliną miododajną?
Tak, kwiaty bobiku dostarczają pszczołom nektaru i pyłku, a roślina ma także nektarniki pozakwiatowe na przylistkach. Jest to jednak zwykle pożytek uzupełniający, a nie pewna podstawa do uzyskania dużego miodu towarowego.
Kiedy kwitnie bobik?
Bób zwykle kwitnie w maju i czerwcu przez około 2–3 tygodnie. Bobik polowy może zaczynać kwitnienie pod koniec maja albo w czerwcu i kończyć je na początku lipca; termin zależy od odmiany, terminu siewu oraz przebiegu pogody.
Ile nektaru wydziela jeden kwiat bobu?
Jeden kwiat bobu może wyprodukować około 1–2,7 mg nektaru o zawartości około 30% cukrów. Najlepsze nektarowanie występuje przy ciepłej i wilgotnej pogodzie, a podczas suszy oraz chłodu może zostać silnie ograniczone.
Czy bobik jest dobrym źródłem pyłku dla pszczół?
Kwiaty są chętnie odwiedzane przez pszczoły zbierające pyłek. Dla bobu podano około 0,6 mg pyłku z jednego kwiatu, ale brak wiarygodnej wartości wydajności pyłkowej w kg/ha dla całych plantacji bobiku.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z bobu?
Pszczoły formują z pyłku bobu szarozielonkawe obnóża.
Dlaczego pszczoły pobierają nektar z bobiku bez zapylania kwiatu?
Nektar znajduje się głęboko w kwiatach Vicia faba. Trzmiele mogą wygryzać otwory u podstawy korony, a pszczoły miodne wykorzystują potem te otwory, pobierając nektar z boku. W takiej sytuacji owad może nie dotknąć pręcików ani znamienia, więc nie zapyla kwiatu skutecznie.
Czy pszczoły mogą poprawić plon bobiku?
Tak. Vicia faba jest częściowo samopylna, ale prawidłowe wizyty pszczół i innych owadów sprzyjają zapyleniu krzyżowemu, lepszemu zawiązywaniu strąków oraz większemu plonowi nasion. Skala efektu zależy jednak od odmiany i warunków uprawy.
Czy na bobiku pojawia się spadź?
Może pojawiać się okresowo na liściach, między innymi w związku z żerowaniem mszyc. Nie jest jednak stałym ani przewidywalnym pożytkiem, dlatego nie warto planować gospodarki pasiecznej z myślą o spadzi z bobiku.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.