Informacja: Wydajność miodowa 10–25 kg/ha wskazuje na pożytek uzupełniający. Nie ma wiarygodnej wartości wydajności pyłkowej w kg/ha dla warunków Polski.
Charakterystyka
Czarnuszka siewna jest jednoroczną rośliną zielną z rodziny jaskrowatych. Wytwarza wzniesione, rozgałęzione pędy osiągające zwykle 10–40 cm wysokości. Jej liście są silnie podzielone na bardzo wąskie, nitkowate odcinki. Pojedyncze kwiaty rozwijają się na końcach pędów; mają białe lub bladoniebieskawe listki okwiatu, często z niebieskim użyłkowaniem, liczne pręciki oraz charakterystyczne nektarniki. Owoc tworzą zrośnięte mieszki, w których dojrzewają liczne czarne, kanciaste i aromatyczne nasiona.
Siedlisko
Gatunek jest rodzimy dla obszaru od Rumunii po zachodnią i południowo-zachodnią Azję. W Polsce uprawia się go jako roślinę przyprawową, zielarską i ozdobną; może też przejściowo dziczeć z upraw. Najlepiej rośnie w miejscach słonecznych i ciepłych, na glebach żyznych, próchnicznych, średnio zwięzłych oraz zasobnych w składniki pokarmowe, zwłaszcza wapń. Nasiona wysiewa się zwykle w marcu lub kwietniu, a termin siewu przesuwa termin kwitnienia.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · VI-VIII
Termin kwitnienia zależy od terminu wysiewu — w konkretnym miejscu może wypadać w innym okresie niż podany zakres.
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
10–25 kg/ha
pyłek
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Czarnuszka siewna dostarcza pszczołom miodnym nektaru i pyłku, lecz jej znaczenie jest przede wszystkim uzupełniające. Wydajność miodowa oceniana na 10–25 kg/ha nie daje podstaw do traktowania jej jako pewnego pożytku towarowego. Kwiaty są jednak chętnie odwiedzane: w obserwacjach około 67% zbieraczek pobierało nektar, a 33% pyłek. Z pyłku pszczoły formują jasnożółte obnóża. Brakuje wiarygodnych danych o wydajności pyłkowej plantacji w kg/ha, dlatego wartość pyłkową należy oceniać jakościowo. Czarnuszka może wzbogacać letnią bazę pożytkową, zwłaszcza gdy jest uprawiana na większej powierzchni lub stanowi część zróżnicowanej mieszanki roślin użytkowych.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Czarnuszka siewna a pszczoły
Czy czarnuszka siewna jest miododajna?
Tak. Kwiaty czarnuszki siewnej dostarczają pszczołom nektaru i są przez nie regularnie odwiedzane. Jej znaczenie dla pasieki jest jednak zwykle uzupełniające, a nie towarowe.
Jaka jest wydajność miodowa czarnuszki siewnej?
Polskie źródło specjalistyczne podaje wydajność miodową na poziomie 10–25 kg/ha. Wynik ten oznacza raczej słaby pożytek nektarowy, którego efektywność zależy także od pogody, kondycji łanu i powierzchni uprawy.
Kiedy kwitnie czarnuszka siewna?
W Polsce czarnuszka siewna kwitnie zwykle od czerwca do sierpnia. Dokładny termin zależy od daty siewu, a zwarte kwitnienie pojedynczego łanu trwa na ogół około 2–3,5 tygodnia.
Czy pszczoły zbierają z czarnuszki nektar i pyłek?
Tak. W obserwacjach pszczoły miodne zbierały oba rodzaje pokarmu. Około 67% obserwowanych zbieraczek pobierało nektar, natomiast około 33% pyłek.
Jaka jest pyłkodajność czarnuszki siewnej?
Brakuje wiarygodnej wartości wydajności pyłkowej w kg/ha dla polskich plantacji. Wiadomo jednak, że pszczoły regularnie zbierają z jej kwiatów pyłek, dlatego czarnuszka może stanowić dodatkowe źródło tego pokarmu w okresie kwitnienia.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z czarnuszki siewnej?
Obnóża pyłkowe formowane przez pszczoły z pyłku czarnuszki siewnej są jasnożółte. Sam kolor obnóży nie pozwala jednak na pewne rozpoznanie rośliny, ponieważ podobne odcienie może dawać pyłek wielu gatunków.
Czy termin siewu czarnuszki wpływa na pożytek dla pszczół?
Tak. Czarnuszka jest rośliną jednoroczną, więc opóźnienie lub przyspieszenie siewu przesuwa jej kwitnienie. Pozwala to w pewnym zakresie dopasować moment dostępności kwiatów do letniej taśmy pożytkowej.
Czy obecność pszczół może poprawić plon nasion czarnuszki?
Tak. Czarnuszka może zawiązywać nasiona także po samozapyleniu, ale badania polowe wykazały wyższe zawiązywanie nasion przy swobodnym dostępie owadów zapylających niż w kwiatach izolowanych.
Czy warto siać czarnuszkę specjalnie dla pszczół?
Warto traktować ją jako roślinę uzupełniającą, zwłaszcza gdy ma równocześnie znaczenie przyprawowe, zielarskie albo ozdobne. Sama czarnuszka nie zastąpi silnych pożytków towarowych, lecz może wzbogacić dostępność nektaru i pyłku latem.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.