Informacja: Nie należy utożsamiać wyki kosmatej z wyką siewną. Określenie „wyka ozima” najczęściej odnosi się do Vicia villosa, ale w mieszankach rolniczych warto sprawdzać faktyczny skład nasion.
Charakterystyka
Wyka kosmata, nazywana także wyką ozimą, jest wiotką rośliną o pędach płożących się lub wspinających, zwykle osiągających 60–150 cm długości. Łodygi są miękko i wyraźnie owłosione. Liście są parzystopierzaste, złożone z licznych wąskich listków i zakończone rozgałęzionym wąsem czepnym. Niebieskofioletowe lub czerwonofioletowe kwiaty tworzą gęste, wydłużone grona, zwykle złożone z 10–40 kwiatów; pąki i kielichy są charakterystycznie kosmate. Owocem jest nagi strąk z kilkoma nasionami.
Siedlisko
Gatunek jest uprawiany jako roślina pastewna, poplon zimujący, zielony nawóz i składnik mieszanek ze zbożami podporowymi. Spotyka się go również poza uprawami, zwłaszcza przy polach, drogach i na siedliskach ruderalnych. Najlepiej rośnie na glebach średnich, przepuszczalnych, zasobnych w próchnicę i wapń, o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego. Dobrze znosi chłód, natomiast nie nadaje się na stanowiska podmokłe ani silnie zakwaszone.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · V-VIII
Termin kwitnienia zależy od terminu wysiewu — w konkretnym miejscu może wypadać w innym okresie niż podany zakres.
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
40–50 kg/ha
pyłek
spadź
Pewność parametrów: niska.
Znaczenie pszczelarskie
Wyka kosmata jest pożytkiem nektarowo-pyłkowym o umiarkowanym znaczeniu dla pasieki i figuruje w wykazie roślin miododajnych ekoschematu. W czasie kwitnienia może dostarczyć około 40–50 kg miodu z hektara, lecz zwykle nie stanowi samodzielnej podstawy pożytku towarowego. Głębokie, zwarte kwiaty są szczególnie dobrze dostępne dla trzmieli i części pszczół samotnic. Pszczoły miodne korzystają z nich słabiej, zwłaszcza gdy w pobliżu występują łatwiej dostępne źródła nektaru. Znaczenie wyki rośnie na większych plantacjach, w mieszankach poplonowych oraz w okresach ograniczonej dostępności innych pożytków. Kwitnienie może zostać skrócone przez koszenie rośliny na zielonkę.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie ją uprawiają - wg województw
uprawy (ARiMR 2026)
Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Wyka kosmata a pszczoły
Jaka jest miododajność wyki kosmatej?
Szacowana wydajność miodowa wyki kosmatej wynosi około 40–50 kg/ha. Wynik zależy od warunków uprawy, pogody, wielkości łanu oraz dostępności innych pożytków dla pszczół.
Kiedy kwitnie wyka kosmata?
W Polsce może kwitnąć od maja do sierpnia. Dokładny termin zależy od odmiany, terminu siewu i warunków pogodowych, a plantacja przeznaczona na paszę może zostać skoszona jeszcze w czasie kwitnienia.
Czy wyka kosmata jest dobrą rośliną dla pszczół miodnych?
Jest pożytkiem uzupełniającym. Pszczoły miodne mogą zbierać z niej nektar i pyłek, lecz głębokie kwiaty są łatwiej wykorzystywane przez trzmiele i inne dzikie pszczoły.
Czy wyka kosmata dostarcza pyłku?
Tak, jej kwiaty dostarczają pyłku. Nie ma jednak wiarygodnych danych pozwalających podać wydajność pyłkową tego gatunku w kg/ha.
Czy wyka kosmata znajduje się w ekoschemacie roślin miododajnych?
Tak. Wyka kosmata, Vicia villosa, jest wymieniona w wykazie nr 2 roślin miododajnych stosowanych w ekoschemacie.
Czy wyka ozima to wyka kosmata?
W praktyce rolniczej określenie „wyka ozima” najczęściej oznacza wykę kosmatą, Vicia villosa. Przy zakupie mieszanek warto jednak sprawdzić skład gatunkowy na etykiecie.
Czy wyka kosmata to to samo co wyka siewna?
Nie. Wyka kosmata to Vicia villosa, natomiast wyka siewna to Vicia sativa. Są to odrębne gatunki, różniące się między innymi budową kwiatostanów i zastosowaniem w uprawie.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.