Informacja: Bardzo wczesne kwitnienie ogranicza regularność wykorzystania pożytku. Podczas chłodu, opadów i silnego wiatru pszczoły mogą słabo oblatywać nawet obficie kwitnące rośliny.
Charakterystyka
Dereń jadalny, nazywany także dereniem właściwym, jest wysokim i szerokim krzewem, który z wiekiem może przyjmować postać niewielkiego drzewa i osiągać około 10 m wysokości. Ma naprzeciwległe, jajowatoeliptyczne liście, zaostrzone na wierzchołku i wyraźnie unerwione. Jeszcze przed rozwojem liści rozwija drobne, złocistożółte kwiaty skupione w małych, kulistych baldachach. Jesienią dojrzewają owalne, zwykle czerwone pestkowce.
Siedlisko
Gatunek jest rodzimy dla części Europy i zachodniej Azji, a w Polsce spotyka się go przede wszystkim w uprawie: w ogrodach, sadach, parkach oraz nasadzeniach ozdobnych i użytkowych. Najlepiej rośnie w miejscach słonecznych, na glebach żyznych, przepuszczalnych i umiarkowanie wilgotnych, zwłaszcza zasobnych w wapń. Dobrze znosi mróz, natomiast nie służą mu stanowiska stale podmokłe.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · III-IV
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
20–25 kg/ha
pyłek
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Dereń jadalny dostarcza pszczołom nektaru i pyłku w bardzo wczesnej części sezonu. Kwitnie zwykle pod koniec marca oraz na początku kwietnia, przed rozwojem liści, a kwitnienie trwa do dwóch tygodni. Wydajność miodowa jest oceniana na 20–25 kg/ha, więc gatunek nie ma znaczenia jako samodzielny pożytek towarowy. Jego wartość wynika z terminu kwitnienia: w sprzyjającą, ciepłą i bezwietrzną pogodę może uzupełniać bazę pokarmową rodzin rozpoczynających intensywny rozwój wiosenny. Pszczoły zbierają z kwiatów także pyłek, tworząc złotożółte obnóża. Pojedyncze krzewy są jedynie dodatkiem do pożytku; większe znaczenie mogą mieć liczne nasadzenia w pobliżu pasieki.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie występuje - lasy i uprawy wg województw
lasy państwowe (LP)lasy poza LPuprawy (ARiMR 2026)
Las: powierzchnia zredukowana gatunku w drzewostanach (BDL/UPUL); poza LP = drzewostany niepaństwowe. LP przypisane do województw po geometrii wydzieleń. Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Nadleśnictwa, w których dereń jadalny zajmuje najwięcej lasu
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Dereń jadalny a pszczoły
Kiedy kwitnie dereń jadalny?
W Polsce dereń jadalny kwitnie zwykle pod koniec marca i na początku kwietnia, przed rozwojem liści. Kwitnienie trwa najczęściej do dwóch tygodni, lecz jego dokładny termin zależy od przebiegu wiosennej pogody i regionu kraju.
Czy dereń jadalny jest miododajny?
Tak. Kwiaty dostarczają pszczołom nektaru i pyłku, ale najważniejszą cechą gatunku jest bardzo wczesny termin pożytku. Dereń może wspierać rodziny pszczele na początku wiosennego rozwoju, gdy mało innych roślin jeszcze kwitnie.
Jaka jest wydajność miodowa derenia jadalnego?
Polskie opracowania pszczelarskie podają wydajność miodową na poziomie około 20–25 kg/ha. Jest to wartość niewielka w porównaniu z głównymi pożytkami towarowymi, ale korzystna w okresie wczesnowiosennego niedoboru kwiatów.
Czy dereń jadalny jest dobrym pożytkiem pyłkowym?
Jest użytecznym pożytkiem pyłkowym przede wszystkim ze względu na wczesne kwitnienie. Brakuje wiarygodnych danych o wydajności pyłkowej w kg/ha, dlatego jego znaczenie należy oceniać jako uzupełniające, a nie porównywać bezpośrednio z masowo uprawianymi roślinami pyłkodajnymi.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z derenia jadalnego?
Obnóża pyłkowe zbierane z derenia jadalnego mają barwę złotożółtą.
Czy dereń jadalny może dać miód odmianowy?
W polskich warunkach jest to mało prawdopodobne. Krótki okres kwitnienia, umiarkowana wydajność miodowa i częste ograniczenia pogodowe sprawiają, że nektar derenia jest zwykle składnikiem mieszanego miodu wiosennego.
Czy warto sadzić dereń jadalny przy pasiece?
Tak, jako element wczesnowiosennej bazy pożytkowej. Pojedyncze krzewy nie zapewnią nadwyżki miodu, lecz większe nasadzenia mogą dostarczać pszczołom nektaru i pyłku w okresie szczególnie ważnym dla rozwoju rodzin.
Czy do owocowania derenia jadalnego warto sadzić kilka odmian?
Tak. Dereń może zawiązywać owoce po samozapyleniu, jednak obecność innych odmian lub siewek kwitnących w podobnym terminie zwykle poprawia zapylenie i plonowanie. Dla pszczół oznacza to także większą liczbę kwiatów w nasadzeniu.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.