Informacja: Cis jest rośliną silnie toksyczną dla ludzi i zwierząt gospodarskich. Toksyczne związki występują w igłach, korze, drewnie i nasionach; szczególne zagrożenie mogą stanowić świeże lub wyrzucane po cięciu gałęzie dostępne dla zwierząt.
Charakterystyka
Cis pospolity jest zimozielonym, wolno rosnącym i wyjątkowo długowiecznym drzewem lub dużym krzewem, zwykle osiągającym 10–15 m wysokości. Młode okazy mają koronę stożkowatą, która z wiekiem staje się szeroka, zaokrąglona i bardzo gęsta. Pień pokrywa czerwonobrązowa kora łuszcząca się cienkimi płatami. Igły są miękkie, spłaszczone, ciemnozielone i lekko błyszczące z wierzchu, a od spodu wyraźnie jaśniejsze. Gatunek jest zwykle dwupienny: drobne, kuliste kwiaty męskie produkują pyłek, natomiast niepozorne kwiaty żeńskie rozwijają się na innych osobnikach. Dojrzałe nasiono otacza mięsista, czerwona osnówka.
Siedlisko
Cis pospolity jest gatunkiem rodzimym w Polsce, dziś znacznie rzadszym w naturalnych stanowiskach niż dawniej. Rośnie przede wszystkim w cienistych lasach liściastych i mieszanych, zwłaszcza na glebach próchnicznych, przepuszczalnych, umiarkowanie wilgotnych oraz często zasobnych w wapń. Bardzo dobrze znosi ocienienie, natomiast źle reaguje na długotrwałe przesuszenie i zastój wody. Jest też powszechnie sadzony w parkach, ogrodach i na cmentarzach, a dzięki dobrej tolerancji cięcia często tworzy żywopłoty.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · III-V
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
pyłek
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Cis kwitnie bardzo wcześnie, zwykle w marcu i kwietniu, przez około dwa tygodnie. Jest rośliną wiatropylną i nie dostarcza nektaru, dlatego nie ma znaczenia jako pożytek miodowy. Pszczoły mogą zbierać pyłek wyłącznie z kwitnących osobników męskich; jego dostępność jest silnie uzależniona od pogody oraz od udziału męskich cisów w okolicy pasieki. W sprzyjające, ciepłe i bezwietrzne dni może on lokalnie uzupełniać bardzo wczesną bazę pyłkową rodzin. Obnóża mają barwę kremowożółtawą. Cis nie powinien być natomiast uwzględniany jako pewne źródło spadzi, ponieważ jej ewentualne występowanie na drzewach zasiedlonych przez czerwce ma dla pszczół znaczenie marginalne.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie występuje - lasy i uprawy wg województw
lasy państwowe (LP)lasy poza LPuprawy (ARiMR 2026)
Las: powierzchnia zredukowana gatunku w drzewostanach (BDL/UPUL); poza LP = drzewostany niepaństwowe. LP przypisane do województw po geometrii wydzieleń. Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Cis pospolity a pszczoły
Czy cis pospolity jest miododajny?
Nie. Cis jest gatunkiem wiatropylnym i nie produkuje nektaru, więc nie może być pożytkiem miodowym ani źródłem miodu odmianowego.
Czy pszczoły zbierają pyłek z cisa?
Tak, pszczoły mogą zbierać pyłek z kwiatów męskich. Nie każdy cis będzie jednak pożytkiem pyłkowym, ponieważ gatunek jest zwykle dwupienny i żeńskie osobniki pyłku nie wytwarzają.
Kiedy cis pospolity kwitnie i daje pyłek pszczołom?
Najczęściej kwitnie w marcu i kwietniu, zwykle przez około dwa tygodnie. W chłodniejszych miejscach termin może przesunąć się do początku maja. Jest to jeden z bardzo wczesnych, lokalnych pożytków pyłkowych.
Czy cis ma dużą wydajność pyłkową?
Brakuje wiarygodnych danych pozwalających podać wydajność w kg pyłku z hektara. Wartość cisa zależy przede wszystkim od liczby kwitnących osobników męskich w pobliżu pasieki i od warunków pogodowych podczas pylenia.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z cisa?
Obnóża pyłkowe z cisa mają barwę kremowożółtawą. Sam odcień obnóży nie wystarcza jednak do pewnego rozpoznania ich pochodzenia, ponieważ podobne kolory może dawać pyłek innych roślin wczesnowiosennych.
Czy cis daje pszczołom spadź?
Na cisie mogą występować czerwce wydzielające spadź, lecz nie jest to pożytek pewny ani istotny dla gospodarki pasiecznej. Cisa nie należy sadzić ani uwzględniać w planie pożytkowym jako rośliny spadziowej.
Czy warto sadzić cis specjalnie dla pszczół?
Nie jako podstawową roślinę pożytkową. Męskie cisy mogą lokalnie uzupełniać bazę pyłkową wczesną wiosną, ale nie dostarczają nektaru, a ich wartość zależy od płci rośliny. Przy planowaniu nasadzeń dla pszczół lepiej łączyć je z gatunkami nektaro- i pyłkodajnymi.
Czy cis pospolity jest trujący dla zwierząt?
Tak. Igły, nasiona i pozostałe części rośliny poza mięsistą osnówką zawierają toksyczne związki. Nie należy pozostawiać gałęzi po cięciu w miejscach dostępnych dla koni, bydła, owiec, kóz ani innych zwierząt.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.