Informacja: Niedojrzałe owoce, liście, kora i inne zielone części rośliny zawierają związki mogące wywoływać dolegliwości po spożyciu. Owoce wykorzystuje się kulinarnie po pełnym dojrzeniu i odpowiednim przetworzeniu.
Charakterystyka
Bez czarny, nazywany także dzikim bzem czarnym, jest silnie rozgałęzionym krzewem, rzadziej niewielkim drzewem, zwykle osiągającym 3–6 m wysokości. Młode pędy mają charakterystyczny, miękki biały rdzeń. Naprzeciwległe liście są nieparzystopierzaste, najczęściej złożone z 5–7 piłkowanych listków. Drobne, kremowobiałe i intensywnie pachnące kwiaty tworzą szerokie, płaskie podbaldachy. Pod koniec lata dojrzewają zwisające owocostany z licznymi czarnofioletowymi, błyszczącymi pestkowcami.
Siedlisko
Jest rodzimym i pospolitym gatunkiem flory Polski. Rośnie w zaroślach, na skrajach lasów, zrębach, przydrożach, nad wodami oraz na siedliskach ruderalnych. Najlepiej rozwija się na glebach świeżych, żyznych i zasobnych w składniki pokarmowe, ale dobrze znosi warunki przekształcone przez człowieka. Może rosnąć w słońcu i półcieniu, jest też często sadzony w ogrodach, przy gospodarstwach oraz na plantacjach owocowych.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · V-VI
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
pyłek
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Bez czarny kwitnie w okresie obfitości innych pożytków wiosennych, zwykle od maja do czerwca. Pszczoła miodna może zbierać z jego kwiatów pyłek, lecz intensywność oblotu jest na ogół ograniczona i zależy od konkurencji bardziej atrakcyjnych roślin w okolicy. Nie ma podstaw, aby traktować ten gatunek jako znaczące źródło nektaru ani przypisywać mu wydajność miodową w kg/ha. Na bzie mogą okresowo pojawiać się mszyce wydzielające spadź, ale nie jest to przewidywalny pożytek spadziowy dla pasieki. Krzew ma znaczenie przede wszystkim jako uzupełniający element zróżnicowanych zadrzewień i nasadzeń, a nie jako roślina towarowego pożytku pszczelego.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie występuje - lasy i uprawy wg województw
lasy państwowe (LP)lasy poza LPuprawy (ARiMR 2026)
Las: powierzchnia zredukowana gatunku w drzewostanach (BDL/UPUL); poza LP = drzewostany niepaństwowe. LP przypisane do województw po geometrii wydzieleń. Uprawy: zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (ARiMR/GSA), zsumowana ze wszystkich odmian tej samej rośliny.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Bez czarny a pszczoły
Czy bez czarny jest miododajny?
Bez czarny nie jest uznawany za istotny pożytek nektarowy. Kwiaty bywają odwiedzane przez pszczoły, ale nie ma wiarygodnych podstaw do określania jego wydajności miodowej ani do traktowania go jako rośliny zapewniającej miód odmianowy.
Czy pszczoły zbierają pyłek z bzu czarnego?
Tak, pszczoła miodna może zbierać pyłek z kwiatów bzu czarnego. Jest to jednak pożytek uzupełniający; jego znaczenie zmienia się zależnie od liczby kwitnących krzewów i dostępności atrakcyjniejszych roślin w tym samym czasie.
Kiedy kwitnie bez czarny?
Bez czarny kwitnie najczęściej w maju i czerwcu. W cieplejszych regionach oraz podczas wczesnej wiosny rozwój kwiatostanów może rozpocząć się wcześniej, natomiast chłodna pogoda opóźnia kwitnienie.
Czy bez czarny daje spadź?
Na bzie czarnym mogą występować mszyce wydzielające spadź, zwłaszcza przy licznych koloniach na młodych pędach i liściach. Nie ma jednak danych pozwalających uznać bez czarny za regularne lub ważne źródło spadzi dla pasiek.
Czy warto sadzić bez czarny dla pszczół?
Warto sadzić go jako część różnorodnych żywopłotów, zadrzewień śródpolnych lub nasadzeń przydomowych. Uzupełnia bazę pyłkową, dostarcza owoców ptakom i ma wartość użytkową, ale nie powinien być wybierany jako główna roślina pożytkowa dla pszczół.
Czy można uzyskać miód odmianowy z bzu czarnego?
Nie. Bez czarny nie tworzy w Polsce pożytku nektarowego o skali pozwalającej na uzyskanie miodu odmianowego. Jego kwitnienie przypada ponadto na okres równoczesnego kwitnienia wielu znacznie wydajniejszych roślin.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.