Informacja: Nie należy utożsamiać czeremchy zwyczajnej z czeremchą amerykańską (Prunus serotina), gatunkiem obcym i inwazyjnym w Polsce. Czeremcha zwyczajna kwitnie wyraźnie wcześniej, zwykle w drugiej połowie kwietnia i na początku maja.
Charakterystyka
Czeremcha zwyczajna, nazywana także czeremchą pospolitą, jest rodzimym niewielkim drzewem lub dużym krzewem, zwykle osiągającym 8–15 m wysokości. Tworzy szeroką koronę, często z kilkoma pniami; starsze gałęzie mogą lekko przewisać. Kora jest ciemnobrązowa, niemal czarna, z wyraźnymi przetchlinkami, a po roztarciu pędy wydzielają zapach gorzkich migdałów. Liście są eliptyczne, ostro piłkowane, z wierzchu zielone, a od spodu jaśniejsze; w kątach nerwów widoczne są kępki rdzawych włosków. Drobne, białe i silnie pachnące kwiaty tworzą liczne, wydłużone grona. Pod koniec lata dojrzewają kuliste, czarne pestkowce.
Siedlisko
Gatunek jest rodzimy w Polsce i występuje niemal w całym kraju. Najczęściej rośnie na żyznych, wilgotnych lub świeżych glebach w dolinach rzecznych, łęgach, olsach, wilgotnych grądach, zaroślach oraz na obrzeżach lasów i nad wodami. Dobrze znosi półcień i okresowe zalewanie, natomiast źle toleruje długotrwałą suszę. W lesie zwykle wchodzi w skład podszytu albo rośnie jako niewielkie drzewo w lukach i na skrajach drzewostanów; bywa też sadzona w parkach i większych ogrodach.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · IV-V
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
12–13 kg/ha
pyłek
spadź
Pewność parametrów: niska.
Znaczenie pszczelarskie
Czeremcha zwyczajna zakwita bardzo wcześnie, wspierając rodziny pszczele w okresie intensywnego rozwoju wiosennego. Kwiaty dostarczają nektaru i pyłku, lecz w polskich badaniach nektarowanie było słabe: wydajność miodowa wyniosła 12–13 kg/ha, a oblot pszczół określono jako znikomo słaby. Z tego względu nie jest to pożytek towarowy ani pewna podstawa miodu odmianowego. Znaczenie czeremchy wynika przede wszystkim z jej wczesnego kwitnienia, obecności w wilgotnych zadrzewieniach i dostępności pyłku o żółtawej barwie obnóży. W latach i miejscach z masowym kwitnieniem może uzupełniać wiosenną bazę pokarmową, ale jej wartość dla pasieki pozostaje lokalna. Sporadycznie dodatkowym pożytkiem może być spadź powstająca przy silnym zasiedleniu drzew przez mszyce.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie zapisano go w opisie taksacyjnym - wg województw
lasy państwowe (LP)lasy poza LP
Las: powierzchnia zredukowana gatunku w drzewostanach (BDL/UPUL); poza LP = drzewostany niepaństwowe. LP przypisane do województw po geometrii wydzieleń.
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Czeremcha zwyczajna a pszczoły
Czy czeremcha zwyczajna jest miododajna?
Tak, jej kwiaty wydzielają nektar, ale w warunkach polskich jest to pożytek słaby. Badania z Puław wykazały wydajność miodową na poziomie 12–13 kg/ha oraz bardzo słaby oblot pszczół.
Ile miodu może dać hektar czeremchy zwyczajnej?
W trzyletnich badaniach prowadzonych w Puławach uzyskano 12, 12 i 13 kg/ha. Są to wartości niskie, dlatego czeremcha zwyczajna nie powinna być traktowana jako roślina na pewny pożytek towarowy.
Kiedy kwitnie czeremcha zwyczajna?
W Polsce najczęściej kwitnie od drugiej połowy kwietnia do początku maja. W chłodniejszych rejonach i podczas opóźnionej wiosny termin może przesuwać się nieco później.
Czy pszczoły zbierają pyłek z czeremchy zwyczajnej?
Tak. Pszczoły mogą zbierać z jej kwiatów pyłek, a obserwowane obnóża mają żółtawą barwę. Nie ma jednak wiarygodnych krajowych danych określających wydajność pyłkową tego gatunku w kg/ha.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z czeremchy zwyczajnej?
Obserwowane obnóża pyłkowe są żółtawe. Barwa może nieznacznie różnić się zależnie od świeżości pyłku i warunków jego zbioru.
Czy czeremcha zwyczajna daje spadź?
Może dawać spadź, gdy jej pędy i liście są zasiedlone przez mszyce. Jest to jednak zjawisko nieregularne, zależne od liczebności mszyc i pogody, więc nie stanowi pewnego pożytku spadziowego.
Czy z czeremchy zwyczajnej można uzyskać miód odmianowy?
W polskiej praktyce byłoby to bardzo trudne. Niska wydajność nektarowa i słaby oblot wskazują, że nektar czeremchy będzie zwykle jedynie niewielkim składnikiem miodów wiosennych i wielokwiatowych.
Czy warto sadzić czeremchę zwyczajną dla pszczół?
Warto ją uwzględniać w rodzimych nasadzeniach na wilgotniejszych stanowiskach, zwłaszcza przy ciekach wodnych, na obrzeżach lasu i w zadrzewieniach śródpolnych. Jest przydatna jako wczesne uzupełnienie pożytków, ale nie jako główna roślina miododajna.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.