Informacja: Kora i owoce kruszyny zawierają związki o działaniu przeczyszczającym. Nie należy spożywać ich bez odpowiedniego przygotowania i wiedzy zielarskiej.
Charakterystyka
Kruszyna pospolita jest rodzimym krzewem, rzadziej niewielkim drzewem, zwykle osiągającym 3–6 m wysokości. Nie ma cierni. Młode pędy są ciemnoszare, z wyraźnymi jasnymi przetchlinkami, a kruche drewno ma żółtawe zabarwienie. Liście są skrętoległe, odwrotnie jajowate lub eliptyczne, całobrzegie i błyszczące; łatwo rozpoznać je po 7–9 parach łukowato wygiętych nerwów bocznych. Drobne białozielone kwiaty wyrastają w kątach liści. Charakterystyczne jest nierównomierne dojrzewanie owoców: na tym samym krzewie mogą występować jednocześnie zielone, czerwone i niemal czarne pestkowce.
Siedlisko
Jest gatunkiem pospolitym w całej Polsce, rodzimym dla krajowej flory. Rośnie przede wszystkim w podszycie lasów liściastych i mieszanych, w zaroślach, olsach, łęgach, na obrzeżach mokradeł oraz torfowiskach. Preferuje gleby świeże lub wilgotne, często próchniczne i kwaśne, ale dobrze znosi półcień. Najobficiej kwitnie i intensywniej nektaruje na stanowiskach dobrze oświetlonych, zwłaszcza na skrajach lasów i w prześwietlonych zaroślach.
Kalendarz kwitnienia
kalendarz kwitnienia · V-IX
Terminy są ogólnopolskie. O ile kwitnienie może być opóźnione w Twoim rejonie, podpowie Mapa kwitnienia Polski (kwitnienie rzepaku i start wegetacji z obserwacji satelitarnej).
Ocena pożytkowa
nektar
80–100 kg/ha
pyłek
spadź
Pewność parametrów: średnia.
Znaczenie pszczelarskie
Kruszyna jest wartościowym, długotrwałym pożytkiem leśnym dostarczającym zarówno nektaru, jak i pyłku. Kwitnie od maja do września, najintensywniej zwykle w czerwcu, lecz kolejne kwiaty rozwijają się przez długi czas. Pszczoły odwiedzają je przez cały dzień. Jeden kwiat żyje średnio około dwóch dni i wydziela nektar o zmiennej koncentracji cukrów, dlatego rzeczywista siła pożytku zależy od pogody oraz warunków świetlnych. Wydajność miodowa wynosi 80–100 kg/ha, ale taki potencjał dotyczy zwartych, dobrze kwitnących zarośli. Pojedyncze krzewy mają przede wszystkim znaczenie podtrzymujące, natomiast rozległe stanowiska mogą dać miód o wyraźnym udziale kruszyny. Pyłek jest chętnie zbierany, jednak nie ustalono jego wydajności w przeliczeniu na hektar.
Galeria
Zdjęcia gatunku
Gdzie zapisano go w opisie taksacyjnym - wg województw
lasy państwowe (LP)lasy poza LP
Las: powierzchnia zredukowana gatunku w drzewostanach (BDL/UPUL); poza LP = drzewostany niepaństwowe. LP przypisane do województw po geometrii wydzieleń.
Nadleśnictwa, w których kruszyna pospolita zajmuje najwięcej lasu
Sprawdź, ile tego pożytku rośnie w zasięgu Twojej pasieki
Powyższy rozkład to podsumowanie tych samych danych BDL i ARiMR/GSA, które napędzają naszą interaktywną mapę — sprawdź konkretny promień lotu pszczół wokół pasieki, nie tylko sumę dla całego województwa.
Najczęstsze pytania - Kruszyna pospolita a pszczoły
Jaka jest miododajność kruszyny pospolitej?
Wydajność miodową kruszyny szacuje się na 80–100 kg/ha. Wartość ta dotyczy większych, dobrze kwitnących skupień roślin, a nie pojedynczych krzewów rosnących w podszycie.
Kiedy kwitnie kruszyna pospolita?
Kruszyna kwitnie w Polsce od maja do września, z największym nasileniem zwykle w czerwcu. Kwiaty rozwijają się stopniowo, dzięki czemu pożytek może być dostępny przez znaczną część lata.
Czy kruszyna pospolita jest dobra dla pszczół?
Tak. Dostarcza pszczołom nektaru i pyłku, a jej dużą zaletą jest długi okres kwitnienia. Największe znaczenie ma w krajobrazie leśnym, zwłaszcza tam, gdzie tworzy liczne zarośla.
Czy pszczoły zbierają pyłek z kruszyny?
Tak. Zbiór pyłku z Frangula alnus potwierdzają zarówno obserwacje pszczelarskie, jak i badania obnóży pyłkowych pszczoły miodnej. Brakuje jednak wiarygodnej wartości wydajności pyłkowej w kg/ha.
Jaki kolor mają obnóża pyłkowe z kruszyny?
Obnóża pyłkowe formowane przez pszczoły z pyłku kruszyny mają barwę białawożółtą.
Czy można uzyskać miód kruszynowy?
Tak, lokalnie jest to możliwe w pobliżu rozległych i zwartych zarośli kruszyny, jeżeli w okresie jej kwitnienia nie dominują silniejsze pożytki konkurencyjne. Miód z kruszyny ma żółtobursztynową barwę, przyjemny zapach i długo pozostaje płynny.
Czy zacienienie wpływa na nektarowanie kruszyny?
Kruszyna dobrze znosi półcień, ale na stanowiskach słonecznych i lepiej oświetlonych nektaruje intensywniej. Dla pszczół najcenniejsze są więc rośliny rosnące na obrzeżach lasów, polanach i w prześwietlonych zaroślach.
Czy kruszyna pospolita daje spadź?
Nie ma wiarygodnych danych wskazujących, aby kruszyna była w Polsce regularnym i istotnym źródłem spadzi dla pszczół.
Atlas roślin pożytkowych jest bazą danych chronioną na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych; jej producentem jest Operator serwisu. Pobieranie lub wtórne wykorzystanie całości albo istotnej części zawartości atlasu, a także powtarzalne pobieranie jego nieistotnych części prowadzące do odtworzenia tej zawartości, wymaga zgody Operatora (§ 23 Regulaminu). Korzystanie z pojedynczych wpisów na własne potrzeby jest dozwolone.